Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (85) Նոյեմբեր 2018

Գրական-Մշակութային

Մշտնջենական յանցապարտը

kragan
Երկրի վրայ գոյութիւն ունին ցեղախումբեր, որոնց անդամները իրենց ծննդեան թիւին մասին գաղափար իսկ չունին. կը ծնին, կ՚ապրին եւ կը մեռնին։ Այդ մարդիկը իրենց ծննդեան տարեդարձին օրը մեզի պէս չեն ընկճուիր՝ գիտակցելով, որ ահաւասիկ, տարի մը եւս կ՚անհետանայ զիրենք անէացման առաջնորդող ժամանակահատուածէն, զոր կեանք կը կոչենք։ Ազատ այդ ցեղախումբերու երանելի անդամներէն մէկը չէր, ուստի՝ նախընթաց քանի մը տարիներուն, իր ծննդեան տարեդարձի օրուան մերձեցումը իրեն հետ բերած էր Ազատի հոգին աքցանող անդոհանքներու խառնիխուռն եւ իրերամերժ վերիվայրումներ։ Գործերը կարգի դնելու տաղտկայարոյց մտորումներ սկսած էին մեղուներու՝ երեւութապէս անկարգ ու անկանոն վզզոցով յաճախակիօրէն իրարու բախիլ իր ուղեղին մէջ։
Այդ գիշեր անկողնին մէջ աչքերը չփակած, Ազատ վճռեց առաւօտ կանուխ սկսիլ իր գործերը կարգի դնել ։ Պէտք էր տունը ներկել եւ երդիքը նորոգ կաւարապատել՝ վստահաբար վերջին անգամուան համար, հին պատուհանները նորերով փոխարինել, հագուստ լուացող եւ չորցնող նոր մեքենաներ ապսպրել, նոր փուռ մը եւ սառնարան մը գնել, հոս ու հոն ցրուած նիւթական ներդրումները ի մի հաւաքել եւ աւելի շահաւէտ հունի մէջ դնել։ Քունը չտարած՝ տակաւին կարգ մը ուրիշ ընելիքներ տողանցեցին Ազատի մտապաստառին վրայ։ Այս բոլորով հանդերձ, Ազատ իր կիսարթուն վիճակին մէջ ալ կը զգար, որ շատ հաւանաբար, այդ ծրագիրները, ճիշդ այդպէս, միայն ծրագիրներ մնալու սահմանուած էին։ Բացառութիւն կը կազմէր անժամանցելի եւ ամէն գինով գործնականացում պահանջող ծրագիր մը, որ սակայն անկարելի էր իրագործել իր ներկայ միջավայրին մէջ։ Ազատ այդ ծրագիրը պիտի կարենար գործնականացնել միայն իր ծննդավայրին մէջ, եւ միայն ու միայն ծննդավայրի Հալէպի Ազգային Գերեզմանատան մէջ։ Որոշեց անմիջապէս, միւս օրն իսկ, անցագիրի դիմումնագիր ներկայացնել գաղթականական գրասենեակ եւ Հալէպ ուղեւորուելու պատրաստուիլ։
Այս միտքերով տարուբերուած՝ սուզուեցաւ Մորփէոսի տաքուկ գիրկը եւ ամբողջ գիշեր երազներու ընդմէջէն շարունակեց կատարելագործել քնանալէ առաջ մշակելու ձեռնարկած վերջին ծրագիրը։ Կէս գիշերէն քանի մը ժամ անց արտեւանունքները ընդոստ բացուեցան եւ քօղազերծեցին Ազատի վարանոտ եւ սարսափահար աչքերը, որոնք հազիւ րոպէ մը առաջ ոստայնանկի մագոգին նման աջ ու ձախ կը լողային։ Մինչեւ արտեւանունքներուն բացուիլը Ազատ կը գտնուէր քունի այն փուլին մէջ, զոր գիտութիւնը «արագ ալիքային քուն» կ՚անուանէ, եւ որ մեզ կը տեղափոխէ տիեզերքի ֆիզիկական օրէնքները զանց առնող ժամանակամերժ ու բնազանց աշխարհները: Քօղազերծուելէ ետք եւս աչքերը շարունակեցին քանի մը անգամ ճօճիլ իրենց խոռոչներուն մէջ, մինչեւ որ Ազատ արտեւանունքները կրկին փակեց եւ վերադարձաւ Հալէպի Ազգային Գերեզմանատուն։ Ան երբեք չանդրադարձաւ, թէ ինչպէ՞ս ակնթարթի մը մէջ ժամանեց իր ննջասենեակէն վեց հազար մղոն հեռու գտնուող գերեզմանատուն։ Մտածումի չափ արագասոյր, երազամուղ փոխադրամիջոց մը, որ ո՛չ անցագիր՝ ո՛չ այցագիր կը պահանջէ ճամբորդէն, կռահած էր ծնողներուն շիրիմը այցելելու իր առաջնահերթ ցանկութիւնը եւ, ըստ այնմ, ներկայ միջավայրէն անջատեր էր իր մշտնջենական էութիւնը եւ ընդհուպ էացուցեր էր զայն Հալէպի Ազգային Գերեզմանատան մէջ՝ ծնողաց դամբանին յանդիման։
Ծնրադրեց Ազատ եւ արտասուաթոր աչքերով սիրոյ ու յարգանքի շատ ուշացած տուրք մատուցեց իր ծնողներուն։ Ներողութիւն խնդրեց անոնցմէ իրենց ազգին հանդէպ գործած մեղքերուն համար։ Գիտէր, որ փափկասիրտ ու գորովագութ մայրը մահանալէն շատ առաջ արդէն ներած էր իր մեղքերը. բայց հայրը երբեք չէր ներած զինք, չէր ներած, մանաւանդ, իր գործած մեծագոյն աններելի յանցանքին համար. յանցանք, որուն սահմռկեցուցիչ հետեւանքներով ծնողքին չափ ինք եւ շատ մը ուրիշներ եւս ծանրաբեռնուած էին։ Յիսուն տարի առաջ գործած յանցանքին առաջին իսկ օրէն հայրը անիծած էր զինք եւ մերժած էր զինք ընդունիլ իբր իր զաւակներէն մին։ Ազատ սրտին խորէն կը զգար, որ հայրը շիրիմին յատակէն հիմա ալ կը շարունակէր լուռ կը մնալ, ի հեճուկս իր յորդառատ արցունքներուն եւ պաղատագին ստրջանքին։ Բայց նաեւ գիտէր ան, որ անկախ հօրը իրեն ներում շնորհելու բարի կամ յոռի տրամադրութենէն, ինք երբեք պիտի չկարենար ներել ինքզինքին։ Եւ ահա, ատոր համար եկած էր այս գիշեր այս հնօրեայ սրբավայրը ոչ միայն ծնողներուն, այլ նաեւ իրմէ առաջ հոն հաստատուած բոլոր սիրելիներուն եւ ընկերներուն միանալու։
Առաւօտեան, երբ Ազատ սովորականին պէս տաքուկ անկողնէն վեր չելաւ, կինը քանի մը անգամ իր անունը տուաւ եւ մշտեց զինք, բայց Ազատի ցուրտ մարմինը անկողնին մէջ մնաց՝ անշարժ։ Ինչպէ՞ս երեւակայէր խեղճ պառաւը, որ Ազատ որոշած էր յաւիտենականութիւնը անցընել Հալէպի Հայոց Ազգային Գերեզմանատան մէջ, ուր իր պատանութեան տարիներուն, սիրելի ընկերներու հետ գիշերներ լուսցուցեր էր Յակոբ Օշականի դամբանին վրայ, լամբարի լոյսով անոր եւ շատ մը ուրիշ հայ գրողներու գործերը կարդալով եւ, ուր հիմա կը հանգչէին մեծ թիւով սիրելիներու եւ ընկերներու եւ ազգային գործիչներու մնացորդ մասունքները։
Անվերծանելի անորոշութիւն մը, անպատասխան հարցում մը, մինչեւ այսօր ուրուի պէս կը սաւառնի եւ յաւիտեան պիտի յածի Հալէպի Ազգային Գերեզմանատան վրայ. գտաւ արդեօ՞ք Ազատ թողութիւն իր անասելի մեղքին։
ԱՐԱ ՄԽՍԵԱՆ