Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (85) Նոյեմբեր 2018

Խմբագրական

ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ՏԵՍԼԱԿԱՆՈՎ

kragan
Համաշխարհայնացման հզօր յորձանքին ու լափլիզումին դէմ յանդիման, ինքնագիտակից մարդ էակը, ազգեր ու երկիրներ, կը փորձեն հարցադրել տակաւ իրենց ապրելու իմաստին, իրենց կեանքի նպատակին մասին, թէ ո՞ւր կ'երթան այսպէս շուար ու մոլորուն, տակաւ կորսնցնելով իրենց ինքնութիւնը, իւրայատուկ բոյրն ու թոյրը, ամէն ինչ համահարթեցնող հոսանքին տակ...
Փոքր ազգերն են գերազանցօրէն որոնք կը տուժեն առաւելագոյնս, շահագործուելով գերհզօր ուժերէն, որպէս գործիք իրենց ուժային քաղաքականութեան կենսագործման: Այս բոլորին մէջ, ո՞ւր ենք մենք որպէս ազգ ու երկիր, որպէս Հայաստանի Հանրապետութիւն, Արցախի հետ միասին եւ որպէս Սփիւռք...
Ո՞ւր է մեր ճակատագիրը, ո՞ւր է մեր ռազմավարութիւնը, ո՞ւր է մեր ազգային ծրագիրը, մեր համահայկական ծրագիրը, որուն օղակներն են մեր երեք միաւորները՝ Հայաստան, Արցախ, Սփիւռք կամ սփիւռքներ...
Հայաստանի Հանրապետութենէն ներս, թաւշեայ յեղափոխութիւնը շատ բան ջուրի երես հանեց ինչ կը վերաբերի մեր երկրի վերանկախացման ժամանակահատուածի վերջին քսան տարիներու փտածութեան, կեղեքումին, կաշառակերութեան, թալանին ու կողոպուտին, արիւնահեղութեանց եւ կամայականութեանց...եւ գոնէ սկիզբը դրուեցաւ յանցագործութեանց բացայայտումին եւ անոնց դատապարտման, որպէս առաջին քայլ՝ երկիրը ներքնապէս մաքրելու, զայն բուժելու գործընթացին, որ ուղի կրնայ հարթել նոր Հայաստանի մը կերտումին, պայմանաւ որ յեղափոխութիւնը իսկապէս յանգի իր լրումին եւ չդառնայ լոկ իշխանափոխութիւն, յետագային նմանատիպ սխալներով կառավարուող համակարգ...եւ պայմանաւ որ մեր երկիրը յստակօրէն գիտնայ թէ ո՞ւր կ'երթայ, ո՞ւր է իր տեսլականը, իր ազգային գաղափարականը, արժեհամակարգը, եւ ըստ այնմ ծրագրաւորէ իր ռազմավարութիւնը, իր ազգային-պետական ծրագիրը՝ իր անվտանգութեան, զարգացման, յառաջընթացին ուղղութեամբ եւ բոլոր առումներով, հիմքը դնելով ճշմարտօրէն Նոր Հայաստանի մը կերտումին:
Իսկ՝ Սփի՞ւռքը, կամ Սփիւռքահայութի՞ւնը:
«Սփիւռքահայութիւն» ըսելով, ես նկատի ունիմ գերազանցօրէն արեւմտահայութեան ժառանգորդ տարագիր հատուածը մեր ժողովուրդին՝ բազմատարր ու բազմազան, որ կ'ապրի աշխարհի չորս ծագերուն սփռուած հայագաղութներուն մէջ իր ազգային կառոյցներով՝ դպրոց, եկեղեցի, ակումբ, մամուլ եւ այլ, սակայն իր ամբողջութեանը մէջ՝ անկազմակերպ ու անտիրական: Արդարեւ, Ցեղասպանութենէն աւելի քան 100 տարիներ ետք, կարելի է հարց տալ, թէ արդեօ՞ք կրցած ենք ստեղծել՝ Սփիւռքի մէջ, համազգային համախոհութիւն մեր հիմնահարցերուն շուրջ, ունի՞նք համահայկական մտահոգութիւններով առաջնորդուող գիտակից եւ հեղինակաւոր հանրային կարծիք, եւ այդ կարծիքը բարձրաձայնող ազատ մամուլ, որ ըլլայ վերկուսակցական եւ դառնայ ազդու հակակշիռ, տեսակ մը «Չորրորդ Իշխանութիւն»՝ ազգային կեանքի մէջ էական դերակատարութիւն ստանձնած աշխարհիկ թէ հոգեւոր իշխանութեանց գործունէութեան: Պատասխանը ժխտական է դժբախտաբար, որովհետեւ ազգային կեանքի ղեկավարութիւնը ստանձնած անձանց մեծամասնութեան մօտ՝ տակաւին կը յամենան նեղ-հատուածական, նեղ-խմբակային կամ նեղ-անձնական մտածելակերպն ու գործելակերպը, համահայկական լայնախոհ մտածողութեան եւ խոր յանձնառութեան պակասը:
 
Տակաւին հայ կեանքին մէջ, կը գոյատեւեն «թապու» նիւթեր, որոնց մասին կարելի չէ գրել ազատ ու անկաշկանդ, ինչ որ կը նշանակէ որ մենք պատրաստ չենք ճշմարտօրէն առերեսուելու մեր պատմութեան էջերուն հետ, սեւ բիծերուն հետ, ընդունիլ զանոնք առարկայական եւ անաչառ մօտեցումով, որպէսզի կարելի ըլլայ համապատասխան դասեր քաղել անոնցմէ...
Հոս պարտիմ նշել, որ բացառութիւնները միշտ յարգելի են, եւ ներկայիս՝ շնորհիւ համացանցային ընկերային կայքերուն եւ տեղեկատուական արհեստագիտութեան ընձեռած ժամանակակից հնարաւորութիւններուն, հոս-հոն նշմարելի կը դառնան ազատ ու անկախ մամուլի առկայծող նշոյլներ, որոնք կրնան տակաւ ընդարձակիլ եւ դառնալ յուսալիօրէն լոյսի ճառագայթներ՝ հայ հանրային կարծիքը լուսաբանելու կոչուած...:
 
Յամենայնդէպս, էական հարցադրումները կը շարունակեն մնալ եւ կը սպասեն բաղձալի լուծումներու: Հայագաղութներուն մէջ, պիտի շարունակե՞նք մատղաշ սերունդը դաստիարակել այնպէս, որ անոր ունեցած հաւատարմութիւնը՝ ակումբի մը, կամ կուսակցութեան մը թէ կազմակերպութեան մը, գերազանցէ այն հաւատարմութիւնը, զոր պարտի ան ունենալ համահայկական տեսլականին, զոր ցարդ չենք կրցած յստակօրէն տարազել, զայն անով սնուցանելու եւ դաստիարակելու համար....: Այլ խօսքով՝ թերացած ենք մեր նոր սերունդին մօտ կազմաւորելու համահայկական ինքնութիւն եւ անկէ բխող համահայկական մտածողութիւն եւ գիտակցութիւն: Եւ ասիկա՝ դպրոցներէն ու ընտանիքներէն սկսեալ...: Նոյնիսկ մեր պատմութեան վերջին հարիւր տարուան մասին, չունինք բոլոր հատուածներուն կողմէ ընդունուած անաչառ եւ անկողմնակալ Հայոց Պատմութիւն, որով կարելի ըլլայ դաստիարակել հայ մատղաշ սերունդը...
Հատուածական այս նեղ մտածելակերպին հետ զուգընթաց, ներկայիս համաշխարհայնացման եւ օտարամոլութեան ահեղ հոսանքներուն անձնատուր, օրէցօր կը խամրին ու կ'աղճատուին հայեցի դիմագիծն ու նկարագիրը, կը նահանջէ մեր լեզուն, հայ Բառն ու Բանը...: Օտարը այսօր մեր լեզուին մէջ է, մեր բարոյական-աւանդական արժեհամակարգին մէջ, մեր վարք ու բարքին մէջ...: Մէկ խօսքով՝ մեր ինքնութեան եւ էութեան մէջ: Եւ հարց կը ծագի, թէ արդեօ՞ք, ի վերջոյ, մենք պիտի վերածուինք, Վազգէն Շուշանեանի դիպուկ բառերով, «անազգ փերեզակներու» անդիմագիծ, ուղեկորոյս եւ ապաքաղաքականացած զանգուածի:
 
Պիտի գա՞յ վերջապէս վաղուց սպասուած միտքերու, գործելակերպերու յեղափոխութիւնը, որ կոտրէ կարծրատիպերն ու քարացած մտայնութիւնները, եւ ազգային նոր զարթօնքի մը յոյսը արծարծէ...
 
Յոյսի նշոյլներ կրնան առկայծիլ, երբ ազգային գիտակցութեամբ օժտուած հայ նոր սերունդի ներկայացուցիչներ, անցեալի քարացած բեռէն ձերբազատ, կը կոտրեն ոսկոր կապած նեղ-հատուածական կաղապարները եւ կը գրեն, կը գործեն ազատ, անկաշկանդ, համահայկական մտածելակերպով, համահայկական մտահոգութիւններով ու համահայկական տեսլականով, նոր ուղի հարթելով դէպի ապագան....
Այս երեւոյթը մասնաւորապէս ի յայտ եկաւ Հայաստանի Հանրապետութենէն ներս տեղի ունեցած յեղափոխութեան օրերուն, երբ սփիւռքի կամ սփիւռքներու լայն զանգուածներ՝ երիտասարդութեան շարքերէն եւ ընդհանրապէս ալ, կարծէք յանկարծօրէն վերադարձան իրենց արմատներուն, օրն ի բուն կառչած մնացին համակարգիչի պաստառներուն, նորոգ հետաքրքրութիւն եւ խանդավառութիւն ցուցաբերելով Հայաստանի եւ անոր ժողովուրդին նկատմամբ, անկախաբար կառոյցներու եւ կազմակերպութեանց պաշտօնական դիրքաւորումէն ու մօտեցումէն, ըմբռնելով պատմական պահի պատմակերտ նշանակութիւնը Հայաստանին, հայրենի ժողովուրդին եւ համայն հայ ազգին համար: Սա նաեւ հնարաւորութիւն ընձեռեց որ վերասահմանեն իրենց ազգային ինքնութիւնը իւրովի, անկախ հատուածական բաժանարար պատկանելիութիւններէ...., ինչ որ յոյս կը ներշնչէ որ տակաւ կրնայ կազմաւորուիլ Սփիւռք-Հայաստան համահայկական նոր մտածողութիւն եւ նոր տեսլական՝ հին կարծրատիպերէն ձերբազատ, ապագայի համար նոր հեռանկարներ բանալով...
 
Յուսանք եւ սպասենք:
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ