Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (75) Դեկտեմբեր 2017

Խմբագրական

ՏԱՐԵՎԵՐՋԻ ԱՆՍԵԹԵՒԵԹ ԽՕՍՔԵՐ

kraganՇուտով 2017 թուականը կ'անցնի պատմութեան: Տարի մը՝ լի իղձերով ու տագնապներով, երազներով ու հիասթափութիւններով, մակընթացութիւններով ու տեղատւութիւններով, մաքառումներով ու նահանջներով..., ինչպէս է մարդկային կեանքն առհասարակ: Տարեվերջի այս օրերուն, իմաստալից աւանդոյթ է՝ սթափ հայեացքով եւ ինքնամփոփ խոկումով, կատարել վերագնահատումը անցնող տարուան, մասնաւորապէս ազգային-հաւաքական կեանքի ծիրէն ներս:

Ո՞ւր կը գտնուինք այսօր որպէս համայնք եւ հաւաքականութիւն, որպէս սփիւռք կամ սփիւռքներ, որպէս ազգ ու հայրենիք, եւ ո՞ւր կ'երթանք: Հարցումներ՝ ասոնք, որոնք թերեւս աւելի կարեւոր են, քան անոնց տրուած պատասխանները, քանզի անոնք տեսակ մը հրաւէր են ազգային զգօնութեան, սթափ հայեացքի ու արթնացման՝ անտարբերութեան, ինքնագոհութեան եւ ինքնախաբէութեան թմբիրէն ձերբազատ...

Համայնքային կեանքէն ներս, գրական-գեղարուեստական հազուագիւտ փայլատակումները վստահաբար ոգեշնչեցին մեզ, սակայն չկրցան անոնք լեցնել ազգային հոգեմտաւոր ու կրթամշակութային այն վիթխարի բացը որ գոյացաւ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան լուսոյ տաճարի փակումով, ասկէ արդէն աւելի քան տասը տարիներ առաջ: Անկէ անկախաբար ալ, տակաւ կ'ահագնանայ նիւթապաշտ եւ օգտապաշտ, հոգեզուրկ եւ պիզնեսային աշխարհի մը համահարթեցնող, ամենակուլ յորձանքը, ուր անչափ կը նուազին տեղն ու դերը՝ ազգին ու անոր ինքնութեան, ինքնուրոյն լեզուին, մշակոյթին ու պատմութեան...: Այս հոսանքին անձնատուր, տխուր է նկատել որ այսօր որքա՛ն աղճատուած ու խեղճացած է մեր բերնին մէջ մեր մայրենի լեզուն, որքա՛ն աղաւաղուած է ան օտար բառերու ներխուժումովը մայրենիէն ներս: Ներկայիս, մեր համայնքէն ներս, քանի՞ հոգի կը հաշուեն անոնք, որ հայ թերթ ու հայ գիրք կը կարդան, հայերէն կը գրեն թէկուզ դիմատետրի էջերուն մէջ...եւ դեռ կը նահանջենք երգ ու պարով, երգ ու նուագով, երբ հայկական խրախճանքներուն կը զլանանք հայերէն բառ մ'իսկ արտասանել, նախընտրելով տեղական կամ օտար լեզուն...:

Ի զուր չէ որ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Վեհափառ Հայրապետը, Արամ Ա. ցաւով պիտի արձանագրէր թէ «Սփիւռքը կը մաշի», Հայաստան-Սփիւռք 6-րդ Համաժողովին:

Այո՛, սփիւռքը՝ արեւմտահայութեան տարագիր ժառանգորդներու յաջորդական սերունդը, սերունդները կը մաշին տակաւ, հեռանալով իրենց ազգային արմատներէն, արեւմտահայերէնէն, իրենց բնիկ մշակոյթէն, իրենց պատմութենէն..: Պիտի վերածուի՞ն անոնք արդեօք անդիմագիծ, ուղեկորոյս եւ ապաքաղաքականացած փերեզակներու ամբոխի, ինչպէս կը նախատեսէր Վազգէն Շուշանեան, շուրջ դար մը առաջ: Ա՛լ ժամանակը չէ՞ որ աւանդական սփիւռքը քաղաքականապէս վերակազմակերպուի, խտանալով եւ համախմբուելով մէկ, լիազօր, ներկայացուցչական Կառոյցի մը ներքոյ, կամ ինչպէս իրաւաբան ու քաղաքագէտ Մեթր Գասպար Տէրտէրեան կ'առաջադրէ տարիներէ ի վեր՝ Տարագիր Արեւմտահայութեան Համաշխարհային Քոնկրէսի մը ներքոյ, ինչ որ նոր իմաստ պիտի տար հայապահպանման եւ հայակերտումի մեր ճիգերուն: Մօտաւորապէս, նոյն գաղափարը կը յայտնէր ներհուն մտաւորական Վահէ Օշական՝ 1994-ին կայացած իր մէկ հարցազրոյցին ընթացքին, նշելով անհրաժեշտութիւնը կազմաւորելու Սփիւռքահայ Ժողովրդավար Հանրապետութիւն....միաւորելու բազմամշակոյթ, բազմալեզու, բազմահպատակ սփիւռքի բեկորները քաղաքականապէս, հաւատալով որ Սփիւռքը կրողն է արեւմտահայ մշակոյթին, ագզային ուրոյն էութեան...: Պիտի աւելցնէի՝ տէրն է բռնախլուած Արեւմտահայաստանի իրաւապահանջութեան:

Դժբախտաբար, այս գաղափարները ցարդ կը մնան ձայն բարբառոյ յանապատի: Ո՞վ պիտի նախաձեռնէ նման դժուարին, բարդ ու հետեւողական աշխատանքի մը: Աւանդական քարացած կառոյցներու պատասխանատունե՞րը, թէ՞ իշխանատենչ ու աթոռամոլ ղեկավարները...որոնք կը գոհանան, մեծաւ մասամբ, ցուցադրական եւ ցուցափեղկային արարքներով ու գործունէութեամբ, յագուրդ տալու համար՝ մակերեսային արժէքներով սնանող բազմութեան մը տենչանքներուն...: Ո՞ւր է այն ճշմարիտ, առաքելատիպ, մտաւորական ղեկավարը, ազգային ոգի ու տեսլական ներշնչող առաջնորդը, առաջնորդները, որոնք կարենան իրենց ետեւէն տանիլ մոլորուած զանգուածը մեր ժողովուրդին, ուղեցոյց դառնալ անոր՝ ներկայ ապազգայնացնող եւ ապաքաղաքականացնող ժամանակներու թոհուբոհին մէջ:
Ղեկավարութեան այս տագնապը կ'ապրին Սփիւռքն ու Հայրենիքը հաւասարապէս: Ամենուր իշխողն ու տիրականը կը թուին ըլլալ եսակեդրոն, խմբակային կամ նեղ կուսակցական ու հատուածական շահն ու փառքը, դիրքն ու պաշտօնը, երեւելիութեան մարմաջը, ոյժի ցուցադրութիւնը...: Մինչդեռ, օդի, ջուրի, հացի նման, պահանջուածը՝ համահայկական շահի գիտակցութիւնն է, զայն հետապնդելու ամբողջանուէր յանձնառութիւնը, վերանձնական, վերխմբակային, վերհատուածական մտածելակերպն ու գործելակերպը: Մէկ խօսքով՝ ճշմարիտ ազգասիրութիւնն ու հայրենասիրութիւնը:

Ղեկավարութեան այս տագնապով կը բացատրուին գերազանցօրէն՝ Սփիւռքի կամ սփիւռքներու անտէր, անտիրական, կեդրոնախոյս իրավիճակը, համահայկական մտածողութեան պակասը, հեռանկարային մտածելակերպի եւ գործելակերպի բացակայութիւնը, ազգային-կրթական-մշակութային նահանջը..., տարագիր սփիւռքի սփիւռքակեդրոն, ներկայացուցչական լիիրաւ մարմին մը կեանքի կոչելու քաղաքական կամքի չգոյութիւնը: Ի դէպ, նշելու ենք այստեղ որ առանց նման մարմնի մը գոյութեան, չի կրնար նաեւ կեանքի կոչուիլ Համազգային Խորհուրդը, կամ եթէ գոյառուի, չըլլար ան ներկայացուցչական, ընտրովի կայացած:

Հայաստանի Հանրապետութենէն ներս ալ, հմուտ, իմաստուն, արդարամիտ ղեկավարութեան տագնապն է գլխաւոր պատճառներէն մէկը՝ մեր երկիրը հայաթափող, սպիտակ Եղեռնի թափ ու տարողութիւն ունեցող արտագաղթին, «կոռուպցիայի» առկայութեան գրեթէ բոլոր ոլորտներէն ներս ալ, ընկերային-տնտեսական սուր բեւեռացումին, համազգային շահերու վրայ հիմնուած ներքին թէ արտաքին քաղաքականութեան ու ռազմավարութեան պակասին, Հայաստան-Սփիւռք իրաւ համախոհութեամբ մշակուած համազգային Ծրագիր մը չորդեգրելու փաստին...

Կայ, կ'ապրի ու կը գործէ, սակայն, առողջ զանգուածը մեր ժողովուրդին ի Հայաստան եւ ի Սփիւռս...ան՝ որ հանապազօրեայ տքնութեամբ ու նուիրումով բեկոր մը լոյս ու բարիք կ'արարէ ի բարօրութիւն մեր ժողովուրդին: Ճշմարիտ հայրենասիրութեամբ ապրող այս զանգուածին մաս կը կազմեն՝ սահմանապահ զինուորէն ու հողագործէն մինչեւ հայ գիրի ու դպրութեան, հայ բառ ու բանի, գիտութեան, կրթութեան ու մշակոյթի նուիրեալը, շինականէն ու բանուորէն մինչեւ մտաւորականն ու շարքային քաղաքացին ու հայ մարդը..: Ան՝ որ կ'ապրի ու կը գործէ ազգային գիտակցութեամբ ու յանձնառութեամբ, ան՝ որ կրողն ու փոխանցողն է արեւմտահայ թէ արեւելահայ մշակոյթի, ազգային ոգիի ջահը վառ պահողը...

Հայ ազգը միշտ ալ քաղաքակրթական, մշակութային ազդակ եղած է ի հնուց անտի: Իսկ նմաններն են որ կրնան ըլլալ, եթէ վերակազմակերպուին ու միաւորեն իրենց ճիգերն ու կարելիութիւնները համահայկական ոգիով ու տեսլականով, հայկական գալիք վերածնութեան մը սերմնացանները...

ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ