Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (81) Յունիս 2018

Յօդուածներ

ՇՆՈՐՀԱՒՈ՛Ր՝ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ,

ՓՈՒԼՆ ԱՌԱՋԻՆ՝ ՓՐԿՈՒԹԵԱՆ…

antsoutarts1a
Մօտ քառորդ դար արմատակալած ՕԼԻԿԱՐԽԻԱՆ՝ կամովին եւ հեշտօրէն, պիտի չզիջի իր դիրքերը թէեւ՝ բայց մենք կը շնորհաւորենք Հայ ժողովուրդը, գէթ Առաջին Փուլը՝ ՓՐԿՈՒԹԵԱՆ։
Արեւելահայաստանի օլիգարխիական համակարգի իշխանաւորներու պարագլուխ՝ Սերժ Սարգսեանը չհրաժարեցաւ կամովին, այլ՝ հրաժարեցուեցաւ հակառակ իր կամքին, քանի որ ան, ձեւականօրէն եւ ժամանակաւորապէս հրաժարելէն միայն երկու օր առաջ, սպառնացած էր՝ «Նոր Մարտ Մէկ»ով մը…։ Ուրեմն, ան հրաժարեցուեցաւ հզօր ճնշումին տակ՝ տասնեակ հազարներով ցոյցի իջած քաղաքացիներուն, եւ… հաւանաբար ալ՝ հարկադրանքին տակը, Փութինի յորդորին… Որովհետեւ՝ այս տարողութեամբ ցոյցերը՝ նորայայտ երեւոյթ մըն էր, բռնատիրական վարչակարգին տակ, որ խմորուած չէր լոկ երկու շաբթուան ընթացքին, այլ՝ խիստ հաւանաբար, վերջին տասնամեակին ընթացքին, մէկէ աւելի գործօններու՝ իրարու զուգահեռ զիրար ամբողջացնող դերակատարութեան իբր արդիւնք։ Եւ որովհետեւ՝ Փութինի յորդորը… թելադրուած էր նաեւ՝ ազգայնական Ռուսաստանի ազգային շահերէն, որոնք նաեւ՝ կը համընկնին Հայաստանի ազգային շահերուն հետ, Փանթուրքիզմի հասարակաց վտանգին դէմ… որուն փաստն է՝ ռուսական բանակին ներկայութիւնը՝ հայ-թրքական սահմանին վրայ…։
Լուսամիտ, յեղափոխական եւ հայրենասէր Նիկոլ Փաշինեանի ղեկավարած «Ելք» կուսակցութեան կազմակերպչական գլխաւոր գործօնի կողքին, վերջին տասնամեակին մասնաւորապէս, հետեւողականօրէն աշխատեցան նաեւ՝ քարոզչական, դաստիարակչական եւ հանրային կարծիքը ուղղորդող երկու կարեւոր գործօններ եւս, որոնց մէկը՝ համակարգին կիրարկած վայրի դրամատիրական քաղաքականութեան ստեղծած ահազանգային ու ճգնաժամային իրավիճակը կը պարզէր՝ հանրային կարծիքին, անոր ամէն օր յուշելով, թէ՝ իրավիճակը հիմնովին փոխելու յեղափոխութեան առարկայական նախապայմանները արդէն ստեղծուած են երկրին մէջ, ատիկա՝ երկրի լրատուական միջոցներու համարձակախօս աշխատակիցներու բանակն էր։ Միւսը՝ համակարգին կողմէ ստեղծուած, յեղափոխութեան առարկայական նախապայմաններէն մեկնելով՝ յեղափոխութեան ենթակայական պայմաններն ալ ստեղծելու համար, կը ջանար՝ ժողովուրդին մօտ՝ յեղափոխութեան ձեռնարկելու գիտակցութիւնը եւ պատրաստակամութիւնը արթնցնելու գործօնն էր, որուն զինուորագրուեցան հոյլ մը փոքրաթիւ հայրենի եւ սփիւռքահայ մտաւորականներ, որոնք կոչերով, քարոզչական հրապարակագրութիւններով, հրապարակախօսութիւններով, նաեւ՝ հատորներով, դաստիարակեցին եւ ուղղորդեցին հայրենի ժողովուրդը հետեւողական յարատեւ շունչով, անտեսելով՝ իրենց պահպանողական, համակերպողական, պատեհապաշտ, կրաւորական, յեղափոխական ոգիէ զուրկ, բնազանցական մտածելակերպի տէր եւ մորթապաշտ ու եսակեդրոն բարեկամ մտաւորականներու՝ զգուշացումները, խելոքութեան քարոզները, հաւատազուրկ խրատներն ու նոյնիսկ՝ պարսաւանքները…։
Այս փոքրաթիւներէն մին էր տողերուս հեղինակը, որ քառորդ դար գրեց եւ բանախօսեց՝ Գ. Հանրապետութեան վայրի դրամատիրական ու քրէածին օլիգարխիական ապազգային, թալանչիական ու բռնատիրական համակարգէն Արեւելահայաստանը ազատագրելու հրամայականին շուրջ, մօտ 100 յօդուածներ, մօտ 50 բանախօսութիւն եւ մօտ 10 հատորներ։ Անոր նախավերջին հատորին մէջ՝ «Դարադարձի Անդոհանք Եւ Մարտակոչեր» (Պէյրութ, 2014, Հրատ. Ֆարապի, 720 էջ) կան չորս աստիճանական մագլցումով ՄԱՐՏԱԿՈՉԵՐ… որոնք կը խտացնեն՝ քառորդ դարեան պատճառաբանութիւնները՝ օլիգարխիական համակարգին արմատական, յեղափոխութեամբ վերացումի կոչին, որ այս արմատական վերացումը կը նկատէ՝ պատմական անհրաժեշտութիւն…։
Ուրեմն, ներկայ գրութեամբ կ՚ուզենք անգամ մը եւս ընթերցողներուն համար խտացնել չորս մարտակոչերը, որպէսզի անոնք լուսաբանուին, որ Նիկոլ Փաշինեանի ղեկավարած «Ելք» կուսակցութեան կազմակերպած այս յեղափոխութիւնը՝ անսպասելի կամ անըմբռնելի չէ, այլ՝ պատմական անհրաժեշտութիւն մը, որ շատ ուշացաւ…։ Նաեւ, որպէսզի՝ Շարժումին գործածած «թաւշեայ» որակականը չմոլորեցնէ հասարակութիւնը շփոթ ստեղծելով՝ այս շարժումին եւ ամերիկեան իմփերիալիզմի «գունաւոր յեղափոխութիւններ»ուն միջեւ…։
•••
«Դարադարձի Անդոհանք Եւ Մարտակոչեր» գիրքի Բ. մասը (էջ 128-163) յատկացուած է չորս մարտակոչերուն, իբր մուտք ունենալով հետեւեալը.
Արեւելահայաստանի մէջ իշխող քրէածին օլիգարխներու վայրի դրամատիրական համակարգը՝ հայաթափեց ու թալանեց երկիրը, վայրագօրէն ոտնակոխեց ընկերային արդարութիւնը, եւ իր արտաքին քաղաքականութեամբ՝ կոմպլեմենտար…, Արեւմուտքին ու Թուրքիոյ յարող… վնասեց հայրենիքի անվտանգութեան… եւ երկիրը այս համակարգի վտանգէն փրկելու միակ ուղին կը հանդիսանայ՝ համակարգային յեղափոխութիւնը եւ ոչ թէ՝ ներգլանային (ներօլիգարխիական) հերթափոխութիւնը։
Առանց համակարգային զինեալ կամ խաղաղ յեղափոխութեան՝ չիք փրկութիւն։
Մարտակոչ Ա.ի (16 Յունուար 2011, «Արարատ» օրաթերթ, 21 Յունուար 2011) վերնագիրն է «Մինչեւ Ե՞րբ Պիտի Շարունակուի Հոգեկան Ախտը՝ Ապաւինողականութեան»։
Այս վերնագրին տակ, նախ՝ մատնանշուած է, թէ ապաւինողականութիւնը յատուկ է եւ բնական՝ միայն մանուկին, անչափահասին կամ հիւանդին ու անկարին, բայց անբնական է եւ աններելի՝ չափահասներուն համար։ Ապա, փաստերով հաստատուած է, թէ՝ վերջին մէկ դարու մեր պատմութեան մէջ, այլազան անհամոզիչ պատճառաբանութիւններով, մենք միշտ եղած ենք կրաւորական ու ձեռնպահ, ուրիշներէ եւ դուրսէն սպասած ենք փրկութիւն, բացի՝ երեք ճակատագրական պահերէ.
1918 թ. Մայիսին, Սարդարապատի համաժողովրդային ինքնապաշտպանութեան յաղթական ճակատամարտէն։
1920 թ. Մայիսին, Ա. Հանրապետութեան համակարգին դէմ Մայիսեան ապստամբութիւնը, որ արեան մէջ խեղդուեցաւ։
Եւ 1988 թուի Փետրուարին, ԼՂԻՄ-ի Սովետի ինքնորոշումի պատմական որոշումը։
Ապա նաեւ՝ կատարուած է հետեւեալ մէջբերումը «անկախ» Արեւելահայաստանի մամուլէն.
«Իշխանութիւնները ներքին կեանքում իրավիճակը հասցրել են այն աստիճան սոցիալական, տնտեսական եւ բարոյահոգեբանական սրացման, որ Հայաստանի հասարակութիւնը ԱՄՆ-ից եւ Եւրոպայից է սպասում, որ նրանք ճնշում բանեցնեն իշխանութեան վրայ եւ ստիպեն՝ երկրի ներսում հաշուի առնել հասարակութեան կարիքն ու պահանջները…»։
Եւ մենք հարց տուած ենք. «Իսկ ի՞նչու «անկախ» Հայաստանի հասարակութիւնը պիտի ապաւինի դուրսի պետութիւններուն, փոխանակ՝ ինք բանեցնելու ճնշումը իշխանութեան վրայ… ի հարկին՝ յեղափոխութեամբ»։
Հուսկ կատարուած են մօտ քսան մէջբերումներ Հայաստանի մամուլէն, որոնց մէկ մասը գէթ հարկ է հոս մէջբերել, ինչպէս.
• «Հայաստանը անկախ ու գերիշխան պետութիւն չէ այսօր։ Ամերիկեան FBI-ի գործուղած աշխատակիցները գտնւում են վերջերս Երեւանում, ԱՄՆ-ում ձերբակալուած յանցաւոր խմբաւորման հետքերը ստուգելու համար։ Ռոպերթ Քոչարեանի գումարները Հայաստանի բանկերում, մասնաւորապէս՝ «Արդշինինվեստ» բանկում, եւ՝ «Կոնվերսբանկ»ում որը կապում են Քոչարեանի որդու Սեդրակի հետ…։ Սա ոտնահարում է Հայաստանի Սահմանադրութիւնը եւ Օրէնսդրութիւնը…»։
• «Հայաստանից արտագաղթողների թիւը՝ 1.5 միլիոն, համարժէք Եղեռնի թիւին՝ 1.5 միլիոն հայ։ Սա ժողովրդագրական կատաստրոֆիա է։ Ի՞նչ է անում կառավարութիւնը դրա դէմն առնելու համար. ոչ մէկ բան։ Ընդհակառակը, վարչապետը հպարտանում է, որ արտագաղթի արդիւնքում՝ 28 տոկոսով աւելացել են տրանսֆերտները։ Իշխանութիւնները կ՚ապաւինեն դրսից տրանսֆերտներին եւ քրէական օլիգարխների բարեգործութիւններին…»։
• «Սերժ Սարգսեանն ասում է՝ ես շատ վատ վերաբերում ունեմ՝ բանակում գոյութիւն ունեցող թերութիւնների պախարակման դէմ։ Բանակը հասարակութեան հայելին է, եւ ի հարկէ միշտ բանակում գոյութիւն ունենալու են այս կամ այն չափով, այն թերթութիւնները եւ ժխտական երեւոյթները, որոնք գոյութիւն ունեն հասարակութեան մէջ…»։
• «Եթէ ներկայի գահավէժ ընթացքը շարունակուի, հետեւանքը լինելու է կիսատ-պռատ անկախ պետականութեան կործանումը։ Էլ աւելի աղէտալին՝ հայրենիքի զգալի մասի կորուստը, մի գուցէ նաեւ՝ առհասարակ, Հայաստանի վերացումը…»։
Վերոյիշեալ ահազանգային բացայայտումներուն լոյսին տակ, կը հաստատենք հետեւեալները.
– Վայրի դրամատիրական քրէաօլիգարխիկ համակարգով Գ. Հանրապետութիւնը՝ արդէն չէր կարող անկախ ըլլալ ԱՄՆ-էն։
– Տրանսֆերտները եւ քրէածին օլիգարխներու «բարեգործութիւնները»… միայն կը թուլացնեն ու կը մեղմեն՝ ժողովուրդին միայն մէկ մասին մօտ, իշխանութեան դէմ դժգոհութիւնը, բայց ոչ՝ մեծամասնութեան, որ կոչուած է տապալելու այս համակարգը։
– Սերժ Սարգսեան, անիրաւօրէն եւ եպերելի կողմնակցութեամբ՝ բանակին մէջ ժխտական երեւոյթները կը վերագրէ ժողովուրդին, մինչդեռ այդ ժխտական երեւոյթները հետեւանքն են քրէածին օլիգարխներու սանձարձակ գործունէութեան, զոր հարկ է արմատախիլ ընել՝ յեղափոխութեամբ, քաղաքացիական խաղաղ թէ ի հարկին զինեալ պայքարով։
– Վայրի դրամատիրական Գ. Հանրապետութեան համակարգին գահավէժ ընթացքին շարունակումը բնաւ մտահոգած չէ Սերժ Սարգսեանը, որովհետեւ ինք, նոյնացած է՝ իր հետ տանելով նաեւ Էջմիածինը, այդ համակարգին հետ։ Սակայն, պետական մտածելակերպ ունեցող ՄԻՒՍ Սարգսեանը՝ նահատակ Վազգէնը, նահատակութենէն միայն ամիսներ առաջ, 1998-ին, տեսնելով համակարգին գահավէժ ընթացքը, արտայայտած էր հետեւեալ մտահոգութիւնը.
«Եկել է ժամանակը կանգ առնելու, եւ մի պահ յետադարձ հայեացք նետելու։ Ո՞ւր ենք գնում…։ Ի՞նչ իշխանութիւն ուզում ենք ունենալ…։ Ումի՞ց ենք թաքցնում։ Ումի՞ց ենք գողանում…։ Ի հարկէ՝ մեր սերունդներից եւ… ապագայից…»։
Ճիշդ ա՛յս մտահոգութեան հրապարակման պատճառով ալ նահատակեալ պետական այրը, հայրենասէր հերոսը կը խօսէր աւազակապետական համակարգի իշխանութիւնը վերացնելու անհրաժեշտութեան մասին, համակարգային իշխանափոխութեան հրամայականին մասին, մեր սերունդներէն եւ հայրենիքի ապագայէն գողցողները՝ իշխանութենէն վար առնելու մասին…։
Ո՞ւր են հայրենասէր ու յեղափոխական ուժերը։ Չե՞ն լսեր նահատակեալ հերոս Վազգէնի այս պատգամը…։
•••
Մարտակոչ Բ.ի (27 Փետրուար 2011, «Արարատ», 2 Մարտ 2011) խորագիրն էր. «Ներհամակարգային Հերթափոխութի՞ւն Թէ՝ Համակարգի Վերափոխութիւն»։
Եւ հայրենի մամուլէն կը մէջբերուէին շուրջ 20 վկայութիւններ՝ դրամատիրական համակարգին գործած բազմաճիւղ աւերներուն եւ հայ մարդու բարոյական դիմագիծին խաթարման ու չարափոխման շուրջ։ Իբր միայն օրինակ՝ հետեւեալները.
• «Վշտահար մայրեր ասում են՝ մենք մեր որդիներին հայոց բանակ ենք ուղարկում, որպէսզի՝ մեր սահմանները միշտ պաշտպանուած լինեն, իսկ փոխարէնը, անոնք մեզ վերադարձնում են մեր որդիների դիակները, որովհետեւ՝ նրանք չեն կարողացել վճարել գումարտակի հրամանատարի պահանջած 100 տոլարը…։ Վերջ տուէք բանակում՝ մարդասպանութիւններին…»։
• «Յակոբ Յակոբեան բողոքում է՝ Հայաստանում անկախութիւն եղաւ չէ՞։ Ուրեմն ի՞նչ էր սպասւում, որ հայերը պիտի վեր-վեր թռչէին՝ ուրախութիւնից։ Ի՞նչ ըրին։ … Թռան վեր, բայց՝ օդանաւով… օդանաւերը նստան, փախան ուրիշ երկիր…»։
• «Հոկտեմբերի 27-ին, պետականութիւնը գլխատուեց։ Այդ օրուանից մինչ օրս՝ ռոմանտիկ մեռնում ենք… քանի որ այդ ոճրագործները՝ «ռոմանտիկներ» էին միայն…։ Սրանք են նորագոյն «անկախ» Հայաստանի լեգենդներն ու առասպելները…»։
• «Հայաստանում անասունները (կամ՝ միեւնոյն է, նրանց տէրերը…) մարդկանցից աւելի գնողունակ են… Հոս՝ Հայաստանում, գարին աւելի թանկ է քան՝ ցորենը, քանի որ ցորենը ներկրում ենք՝ էժան գնով, Ռուսաստանից։ Իսկ գարին՝ հիմնականում տեղական արտադրանք է… աւելի թանկ գնով»։
• «Մովսէս Տեմիրճեան, փիլիսոփայական գիտութիւնների թեկնածու, դիտարկում է՝ վերջին երկու տասնամեակի ընթացքում միայն, դրամատիրութեան մենաշնորհային համակարգում, հայերը իրենք իրենց մասին, պարզեցին, որ հայերը նաեւ կարող են ըլլալ դաւաճան՝ պետական եւ ազգային մակարդակների վրայ, կարող են ըլլալ ստոր ու դաժան, եւ այդ ամէնը՝ դրամի եւ իշխանութեան համար։ Վերջին քսանամեակին վերացաւ՝ հայու այն յօրինուած կերպարը, ըստ որի՝ հայը աշխատասէր, իմաստուն, գթասիրտ, արդարամիտ եւ կիրթ մարդ է, եւ չունի թերութիւններ…»։
• Վիկտոր Դալլաքեան՝ անկախ պատգամաւոր, ահազանգում է՝ Հայաստանի պետութիւնը վտանգուած է։ Հոս տիրող տնտեսական համակարգում գործող մենաշնորհները ստանում են գերշահոյթներ, եւ դրանք օգտագործում են քաղաքական նպատակների, մասնաւորապէս՝ կեղծելու ընտրութիւնները եւ՝ մասնակցելու քաղաքական որոշումների կայացմանը։ Պետութեան համար, չափազանց վտանգաւոր է՝ գերկենտրոնացած, ոչ-պետական, մի քանի ընտանիքներին պատկանող տնտեսութիւն ունենալը։ Այս մի քանի ընտանիքները՝ ոչ միայն հացի փող չունեցող ժողովրդի շահերին դէմ են գործում, այլեւ՝ պետութեան քաղաքական անկախ որոշումներ կայացնելու իրաւունքին դէմ…։ Հետեւաբար, պէտք է արգիլուի բիզնեսով զբաղուողներին, քաղաքականութեամբ զբաղուելը եւ՝ պատգամաւոր դառնալը…»։
Ուրեմն, Հայաստանի տնտեսութիւնը երկրի համայն ժողովուրդին վերադարձնելու համար, երկրի կենսունակ ու գործօն եւ մարտունակ ուժերը հարկ է որ հաղորդուին ժամանակակից յեղափոխական շունչով եւ չափահասներու յատուկ նախաձեռնութեան ոգիով, եւ տապալեն՝ մի քանի ընտանիքներու հակաժողովրդային, հակազգային ու բռնատիրական համակարգը, հաստատելու համար ժողովրդահայրենասիրական՝ սոցիալիստական համակարգ։
•••
Մարտակոչ Գ.ի (24 Ապրիլ 2011, «Արարատ», 29 Ապրիլ 2011) վերնագիրն է. «Հայաստանի Փրկութիւնը Չի Գար «Սենատ»ով, Այլ՝ Համակարգային Լուրջ Վերափոխումով», եւ իբր ելակէտ ունի հետեւեալը.
Մեծ Եղեռնի դարադարձին նախորդող ներկայ պահին, հիմնականօրէն վերակազմակերպուելու կարիքը ունի Հայ Սփիւռքը, եւ արմատականօրէն վերափոխուելու կարիքը ունի Արեւելահայաստանը։ Հայ Սփիւռքը պարտի անյապաղ կազմակերպել Տարագիր Արեւմտահայութեան Համասփիւռքեան Քոնկրէսը (ՏԱՀՔ), իսկ Արեւելահայութիւնը՝ պարտի երկիրը ազատագրել քրէածին օլիգարխներու օտարոտի ու դաժան լուծէն, պայքարի իբր նշանաբան ունենալով. «Եղեռնի դարադարձը՝ առանց Սերժի»…։
Հոս եւս կան շուրջ 20 մէջբերումներ հայրենի մամուլէն, որոնք կը պահանջեն՝ աւազակապետական համակարգը արմատախիլ ընել եւ անոր փոխարէն հիմնել ժողովրդահայրենասիրական համակարգ։ Այս մէջբերումներէն մի քանի ստորեւ.
• «2011 թուականին աշխարհ սկսեց բողոքների, ժողովրդական ըմբոստացումների եւ ապստամբութիւնների անսպասելի ալիքով։ Տասնամեակներ շարունակ իրենց դիրքերը հաստատած եւ արտաքին ուժերի աջակցութիւնը վայելող միլիառդատէր բռնապետները տապալւում են, կամ՝ տապալման սպառնալիքի առջեւ են կանգնում։ Մերձաւոր Արեւելքի, անգամ՝ Արաբական Աֆրիկայի ժողովուրդները այսօր սոցիալական պայքարներ են մղում, պահանջում են՝ դեմոկրատիա եւ սոցիալական արդարութիւն։ Ի՛նչ դիրքերում կը մնայ մեր Հայաստանը, այս գլոբալ վերափոխումների շրջանում։ Ի՞նչպէս կը մասնակցի մարդկութեան զարգացման այս պայքարներին։ Սա հիմնականում կախուած է մեզանից. կը կարողանա՞նք արդեօք ձեւաւորուել քաղաքականապէս եւ կազմակերպուել եւ որպէս հայ ժողովուրդ (եւ պետութիւն՝ ի հարկին) համամարդկային միջազգային ԳՈՐԾՕՆ դառնալ, եւ ոչ թէ՝ ԳՈՐԾԻՔ ուրիշների ձեռքում…։ Եթէ չդառնանք այդ գործօնը… ինքներս մեզ մահուան ենք դատապարտելու…։ Այս է սպասում՝ քաղաքական, տնտեսական, մշակութային ու ժողովրդագրական խոր եւ տեւական անկում ապրող մի հաւաքականութեանը կամ ժողովրդին… որպիսին է այսօր Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովուրդը։ (Տես՝ Մարդու Իրաւունքների եւ Ժողովրդավարութեան Ինստիտուտի ակադեմական, հեղինակաւոր հանդէս «ՄԻԺ»ի 2011 թ. Բ. համարի «Ժամանակը Եկած Է Որպէսզի՝ ՀՀ Ժողովուրդն ու Պետութիւնը Որակապէս Վերափոխուեն ու Վերակազմակերպուեն»)։
• «ԱՆԿԱԽ» (9 Փետրուար 2011), Կարլէն Ասատրեան. «Իւրաքանչիւր պետութիւն ինքն է իր անվտանգութեան հիմնական երաշխաւորը։ Ցանկացած պետութիւն արտաքին վտանգները դիմագրաւում է այնքանով, որքանով ինք ուժեղ է՝ ՆԵՐՍԻՑ։ Որքանո՞վ է ուժեղ Հայաստանը՝ ՆԵՐՍԻՑ, որքանո՞վ ենք մենք պատրաստ համախմբուելու… եւ հնարաւոր արտաքին ագրեսիան համատեղ չէզոքացնելու։ Այս հարցի ծիրում կայ մի շատ ցաւալի հիմնախնդիր… մեր երկրում Պետական Պաշտօններ զբաղեցնող անձանց կոմփեթենթութեան (competence), այսինքն՝ ձեռնհասութեան խնդիրը…։ Բաւական է ՄԷԿ ՕՐ միայն հետեւել հայկական մամուլի հրատարակումներին, հասկանալու համար, թէ ինչ ձեռնհասութեան աստիճան ունեն մեր Պետական «ՓՈՒՉԻԿ» պաշտօնեաները…։ Օրինակ՝ Հանրապետական իշխող կուսակցութեան մամլոյ խօսնակ Էդուարդ Շարմանազով՝ Արցախի շուրջ մի հարցումի պատասխանելով ասել է. «Եթէ Ատրպէյճան պատերազմ սանձազերծի, ապա Հայկական բանակը մեր սահմանը կ՚ընդլայնի Արցախի սահմաններից մինչեւ Պատմական Հայկական Կուր-Արաքս խառնարան…»։ Իսկ միեւնոյն կուսակցութեան փոխ-նախագահ Ռազմիկ Զօհրապեան, նոյն հարցին պատասխանել է. «Այդ դէպքում՝ ես չեմ բացառում մէկ-երկու տարածքների Ատրպէյճանին վերադարձնելը…»։ Մենք «ազատագրե՞լ» ենք այդ տարածքները, թէ՞՝ «բանակցել», որ «վերադարձնենք»… եւ այն բանակը որ կարող պիտի ըլլար Արցախի սահմանները «ընդլայնել», ինչո՞ւ պիտի մէկ-երկու տարածքներ «վերադարձնէր»…։ Մէկ ուրիշ օրինակ. ՀՀ ԱԺ պատգամաւոր Սամուէլ Բաշեանը, Եգիպտոսում տեղի ունեցող հակակառավարական ցոյցերի եւ Հայաստանում նմանօրինակ իրավիճակի ստեղծման հաւանականութեան մասին լրագրողի հարցին պատասխանել է. «Սոցիալական բունտն (պոռթկում) էմոցիոնալ պոռթկում է, որը կարող է լինել անգամ՝ ամենաբարեկեցիկ երկրներում։ Բայց բացարձակ անտրամաբանական է զուգահեռներ անցկացնել Արաբական Երկրների հետ։ Թէեւ՝ այդպիսի հաւանականութիւնը հնարաւոր չէ բացառել Հայաստանում։ Բայց արդէն, ոչ մի բունտ՝ որեւէ երկրում, դրական արդիւնքի չի յանգեցրել»։ Այսպէս՝ Հայաստանում, պաշտօնեաների մեծ մասը չի համապատասխանում իր զբաղեցրած պաշտօնին, որովհետեւ՝ նշանակումները կատարւում են անլուրջ, մակերեսային ու ԽԾԲ-ական հաշիւներով…։ Սրա մէկ ցայտուն օրինակ է մանկապղծութեան մէջ մեղադրուող Սերոբ Տէր Պօղոսեանը… որ միաժամանակ ՀՀ Ոստիկանութեան Ընկերային-Բարոյական Խորհուրդի անդամ է… ՀՀ վարչապետի խորհրդականը՝ ընկերային-բարոյական հարցերի, եւ… ընկերային համագործակցութեան համար տիպար մետալակիր, բացի՝ Ախթալայի լեռնահարստացման քոմպինաթի սեփականատէր լինելուց…։ Իսկ ՀՀ ԱԺ նախագահ Յովիկ Աբրահամեանը (որ աւելի ուշ վարչապետ նշակաուեցաւ…, Գ.Տ.) յայտարարել է. «Քաղաքական գործիչը պարտաւոր չի՝ խելացի լինել…։ Այսօրինակ պաշտօնների համար կարեւորը ԶւՄ-ներում ԵՐԵՒՆԱԼՆ է, … առանց յստակ մտքեր ձեւակերպելու եւ առանց ըսածի լրջութիւնը հասկնալու»։ (Այս անպատկառ ու լպիրշ ինքնաբացայայտում-խոստովանութեան կը նմանի՝ Լիբանանի խորհրդարանին ալ նախագահին, որ փաստաբան մըն է… հետեւեալ խոստովանութիւնը. «Դատարանը՝ տկարներուն համար է… իսկ Զայիմին (մեծապետ, պարագլուխ, խմբապետ…) ուժը փողոցին մէջ է…»։ Այսինքն, իր վարձկան փողոցային խուլիգաններուն)։
 
• «Հայաստան» (24 Փետրուար 2011). «Այն որ Հայաստանում քաղաքացիները՝ գործատուների համար, գտնւում են ՃՈՐՏԻ, ՍՏՐՈՒԿԻ վիճակում, եւ ՇԱՀԱԳՈՐԾՒՈՒՄ են՝ անօրէն եւ անխնայ, որեւէ մէկի համար չի կարող գաղտնիք լինել…։ Կարդում ենք՝ հասկանալի է, թէ ինչ է նշանակում սոցիալական ներկայիս ծանր պայմաններում, յանկարծ տեղեկանալ, որ դու այլեւս չես աշխատելու…։ X գրուփի մենաշնորհի տէր՝ Խաչիկ Խաչատրեան հենց այդպէս, մեզանից շատերին յանկարծ տեղեկացրեց, որ մենք այլեւս չենք աշխատելու…։ Երեւի նրան ոգեւորել է իշխանութիւնների վերաբերմունքը ժխտական՝ օրինակ. փողոցի մանր առեւտրականների հանդէպ։ Եթէ իշխանութիւններն են նման անմարդկային կերպով վարւում օրուան հացի գումար միայն վաստակողների հետ, հապա ինչ սպասենք մի գործարարից (կապիտալիստից), որը թքած ունի այն բանի վրայ, թէ ինչպէս են գործազուրկ աշխատաւորները հոգալու իրենց ապրուստի հարցը…։ Հասկանում ենք ԿԱՊԻՏԱԼԻԶՄ… եւ ՄԱՍՆԱՒՈՐ ՍԵՓԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ կոչուածի ԷՈՒԹԻՒՆԸ, սակայն նրանք չեն հասկանում որ այսպիսով՝ ԿՈՐԶՒՈՒՄ Է ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ԷՈՒԹԻՒՆԸ…»։
• Էդուարտ Անտինեան, «168 Ժամ»ի 22 Փետրուար 2011 թուակիր համարին մէջ, կու գայ ցոյց տալու այս համընդհանուր ճգնաժամէն դուրս գալու միակ ուղին, որ կրկնութիւնն է՝ մեր Մարտակոչ Բ.ի ցոյց տուած ուղիին։ Ան կը գրէ հետեւեալը. «Երկրի իրաիվճակը ընդամէնը հերթական անգամ ըլլալով, յիշեցնում է, որ մեր հասարակութիւնն իշխանութիւններից կարող է ազատուել միայն ու միայն՝ ՅԵՂԱՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ճանապարհով…։ Այլեւս հանրութեանը չեն կարող համոզել, թէ հնարաւոր է սահմանադրական ճանապարհով՝ ընտրութիւնների միջոցով… ներգլանային հերթափոխութեամբ՝ ԻՇԽԱՆԱՓՈԽՈՒԹԻՒՆ իրականացնել…»։
Ուրեմն, հայրենի ժողովուրդը գիտէ արդէն իշխանափոխութեան ուղիղ՝ յեղափոխական ճանապարհը…։ Արդէն գիտակցած է յեղափոխութեան անփոխարինելիութեան։
•••
Մարտակոչ Դ.ի (15 Դեկտեմբեր 2011, «Նայիրի», 28 Փետրուար 2012) խորագիրն է. «Համակարգային Յեղափոխութիւն»։ Այս ուղիղ եւ կարճ, բայց եւ՝ խիտ խորագրին տակ, մէջբերուած են երկու կոչեր… Մէկը՝ Շառլ Ազնաւուրէն, որ կը վճռէ. «Հայաստանի մաֆիոզներին պէտք է՝ գնդակահարել…»։ Միւսը՝ Դոկտ. Փրոֆ. Արամայիս Միրզախանեանէն, որ կը հաստատէ. «Այս պահուն՝ համակարգային փոփոխութիւն է պահանջւում, ընդհուպ մինչեւ յեղափոխութիւն»։
Ինչպէս կը տեսնէք՝ այս երկու կոչերէն առաջինը արձակած է՝ ի ծնէ արուեստագէտ մը, անզուսպ սաստկութեամբ, իսկ երկրորդը՝ ի ծնէ գիտնական մը, խոհուն ու կշռադատ ոճով մը, որ կարծէք առաւել ցասումնային կ՚ընծայէ առաջինի պոռթկումնային ոճը։ Սակայն, Զուիցերիոյ մօտ ՀՀ պատուակալ հիւպատոսին պոռթկումը զուտ զգացական չէ, արուեստագէտի սրտի պոռթկումը չէ, այլեւ՝ իմացական է, մտային ըմբոստութեան հետեւանք է…, քանի որ աւելի ուշ, Մոսկուայի մէջ, ան՝ հայրենի ժողովուրդին դէմ մաֆիոզներու գործած ոճիրները որակեց «ներքին ցեղասպանութիւն»… եւ «համամարդկային խնդիր մը»…։
Այս չորրորդ Մարտակոչին ենթահողը հանդիսացաւ այն նորագոյն զարգացումը, երբ Յեղափոխութեան առարկայական նախապայմաններու լրացման փուլին, եկաւ յաւելուլ նաեւ՝ անոր ենթակայական ալ նախապայմաններուն լրացման փուլը, ինչ որ ipso facto անխուսափելի դարձուց Յեղափոխութիւնը, աւելորդ դարձնելով՝ ներսի եւ դուրսի մարտակոչերը։ Քանի որ՝ Մարքսեան լեզուաբանութեամբ, Յեղափոխութեան պատմական անհրաժեշտութեան առարկայական ու ենթակայական նախապայմանները հասունցած էին Արեւելահայաստանի մէջ։ Կը մնար գործել՝ այդ անհրաժեշտութեան իրագործման ուղղուածութեամբ, որ կը պահանջէր լուռ ու մունջ, գաղտնի եւ հետեւողական երկար շունչի նախապատրաստական կազմակերպչական աշխատանք։ Եւ այս աշխատանքին՝ պատմական իրագործման աշխատանքին մասնակիցներն են միայն, որոնք կը համարուին ազատօրէն գործողներ, Մարքսեան փիլիսոփայութեան մէջ։ Ճշմարիտ, իսկական ազատութիւնը՝ այս աշխատանքը սատարելն է եւ կատարողին է։ Որովհետեւ՝ Ազատութիւնը, անձնական կամ անհատական, կամայականութիւն չէ, նպատակազուրկ սանձարձակութիւն չէ, հասարակութեան հանդէպ անպատասխանատւութիւն չէ, այլ՝ հասարակութեան մը պատմական անհրաժեշտութիւնը դարձած ծրագրին իրագործման մասնակից դառնալն է…։ Այս է Մարքսեան փիլիսոփայութեան՝ պատմական եւ դիալեկտիկական մատերիապաշտութեան սահմանումը՝ Ազատութեան։ Պատմութեան յառաջընթացին հետ քալելն է ազատութիւնը։
Արեւելահայաստանի մէջ, Յեղափոխութեան ենթակայական ալ նախապայմաններուն գոյառումին փաստերն էին՝ երկրի մամուլին մէջ լոյս տեսած ըմբոստութեան, ապստամբութեան եւ յեղափոխութեան ամենօրեայ հազարաւոր կոչերը, որոնցմէ միայն մօտ 20 մէջբերումներ կատարած էինք այս չորրորդ Մարտակոչին մէջ։ Ստորեւ յիշենք միայն մի քանի նմոյշ.
• Դոկտ. Փրոֆ. Ա. Միրզախանեան «ՆՈՐ ԽՕՍՔ» կայքէջին վրայ գրած «Ո՞րն Է Այլընտրանքը… Յեղափոխութի՞ւն, Թէ՝ Կանտիի Ճախարակ» վերնագրով գրութեան մէջ կ՚ըսէ. «Երկրի բոլոր մարզերի մէջ ապրած ճգնաժամը եւ ամենասարսափելին՝ ժողովրդի հաւատքի կորուստը ապագայի նկատմամբ։ Պարզորոշ հաստատում են, որ Հայաստանում՝ տնտեսական-ընկերային ու քաղաքական յեղափոխութեան իրավիճակի գոյառումը եւս անխուսափելի է դառնում։ Գարունը չեն պատուիրում… Գարունը ԻՆՔՆ Է ԳԱԼԻՍ… թէկուզ՝ ուշացումով։ Բոլորս էլ գիտակցում ենք, որ խնդիրների յեղափոխական ելքով լուծումը լաւագոյն միջոցը չէ… սակայն՝ երկրի իշխանութիւնները՝ թաթար-մոնկոլական, թալանչիական եւ օլիգարխիկ, այլընտրանքի տեղ չեն թողնում…»։
• «ՆՈՐ ԽՕՍՔ»ի խմբագիրը՝ Երուանդ Խոսրովեան, կը գրէ. «Մենք դրախտից վտարուեցինք ոչ թէ մեր անհնազանդութեան պատճառով, այլ՝ մեր իսկ կամքով մեր սեփական ուսին դրած «խաչ»ը կամովին կրելու ենթարկուողականութեան համար։ Դրախտի դուռը միշտ բաց է, եթէ մենք՝ մեր «խաչ»ը մեր ուսերից վար դնենք եւ ՄԵԶ ԽԱՉՈՂԻՆ ԽԱՉԵՆՔ։ Այդ ժամանակ կ՚աւարտուի ԲԱՐԲԱՐՈՍՈՒԹԵԱՆ վերջին էջը Հայաստանում, եւ մենք կը վերադառնանք՝ մեր նախկին իսկական ՔԱՂԱՔԱԿՐԹՈՒԹԵԱՆ ԴՐԱԽՏԸ…»։
• «Գիտակից եւ ողջմիտ քաղաքացին հարց է տալիս, թէ ինչո՞ւ շատերը արտագաղթից են խօսում, փոխանակ՝ կոչ անելու՝ մնալ եւ պայքարել արտագաղթի պատճառներին պատասխանատուների իշխանութեան վերացման համար…»։
• «Ուրիշ քաղաքացի մը բացատրում է՝ որ իշխանութեան համար արտագաղթը դարձել է ԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐ (Ոսկի Մէկ Միլիոնի…) եւ վարչապետն ասում է. «Եթէ դժգոհ զանգուածը մնայ երկրում, ապա՝ ՅԵՂԱՓՈԽՈՒԹԻՒՆՆ անխուսափելի կը լինի…»։ Բայց, անհասկնալին՝ ԸՆԴԴԻՄԱԴԻՐ կոչուած կուսակցութիւնների համակերպումն ու ձեռնպահութիւնն է՝ արտագաղթը եւս շահագործող իշխանութիւնների նկատմամբ։ Սակայն, անխուսափելի է այն, որ շատ մօտիկ ապագային, ճշմարիտ ընդդիմադիր ուժերը ձեռնարկելու են ՅԵՂԱՓՈԽՈՒԹԵԱՆ…»։
• «Մեր հայրենիքը դարձել է մի խումբ վայրագ, ագահ, դաժան, անբարոյ եւ քրէածին մարդկանց կողմից ՇԱՀԱԳՈՐԾՄԱՆ ՕԲՅԷԿՏ։ Պահը՝ «Սարդարապատային» է։ Սարդարապատական Ոգի, յամառ կամք, յեղափոխական համախմբուածութիւն է պէտք, որպէսզի՝ կարողանանք այս իրավիճակից դուրս գալ, եւ երկիրը վերադարձնել իսկական տիրոջը՝ ժողովրդին։ Ժողովրդավարութիւնը կառուցւում է՝ ազգային հարստութիւնները ժողովրդին հասանելի դարձնելու հիմքի վրայ։ Իսկ մեզ յօշոտող էս մարդիկ՝ ո՞նց են հասել երկրի իշխանութեան։ «Քաջ Նազար» հեքիաթի մէջ, ասուել է. «Երկիրը եթէ սարսաղ չլինի, Նազարը երկրի թագաւոր չի՛ լինի…»։ Օ՛ն ուրեմն, արթնանանք… ու տապալենք մեզ յօշոտողներին…»։
• «Էջե՜ր, էջե՜ր, հազարաւոր էջեր կարող ենք գրել՝ յուսահատութեան, թշուառութեան, հիասթափութեան, շահագործումի, բռնարարքների եւ ընկերային անարդարութեան ճիրանների մէջ տառապող ճակատագրերի մասին, վառող, այրող եւ ըմբոստացնող էջե՜ր…։ Սակայն, Նարեկացու նման, ամէնից առաջ՝ պախարակում, դատապարտում եմ ես ինքս ինձ, որ այսքա՜ն տարիներ լռել եմ, ինձ չտեսնելու եմ տուել, յարմարուել եմ, համակերպուել եմ ու հանդուրժե՜լ էսքան ՉԱՐԻՔ…։ Ամօ՛թ ինձ։ Ամօ՛թ համայն Հայութեան, եւ ամէնից առաջ՝ մեր ՄՏԱՒՈՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ, որը շարունակում է կանգնել «խուլ ու մունջ վասակների» դիրքերում, ինչպէս Մեծն Պարոնեանն է բնութագրում, եւ շարունակում է ոտնակոխ անել Մեծն Թումանեանի պատգամը. «Լռութիւնը ՆԵՐԵԼԻ ՉԻ մտաւորականութեան։ Նրանք ԱՌԱՋ ՊԷՏՔ Է ԱՆՑՆԵՆ, քննեն, որոնեն եւ ժողովրդին ցոյց տան թէ Ո՞ՐՆ Է ՈՒՂԻՂ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ…»։
Մեր չորրորդ եւ վերջին Մարտակոչը եզրափակուած է հետեւեալ ինքնավստահ, լաւատեսական տողերով.
Ահա հիմա հասունցած են Յեղափոխութեան առարկայական եւ ենթակայական նախապայմանները Արեւելահայաստանի մէջ եւ արդէն՝ մենք չէ որ պիտի պատուիրենք Արեւելահայաստանի ժողովուրդին Գարունը… այլ՝ Գարունը ինքն է որ պիտի գայ… ՎՍՏԱՀԱԲԱՐ…։
•••
Այսօր, 2018 թ. Մայիսի վերջին, տողերուս հեղինակը կը տարուի մտածելու եւ կարծելու, թէ եօթ տարիներ առաջ իր ստորագրած չորս հրապարակագրական մարտակոչերը՝ ոչ միայն կը լսուէին ուշադրութեամբ, կ՚ընդունուէին գոհունակութեամբ, կ՚որդեգրուէին հաստատ յանձնառութեամբ, Արեւելահայաստանի մէջ շատ մը սրտցաւ ու յեղափոխական շունչ ու համբերատարութիւն ունեցող խումբերու կողմէ, այլեւ՝ անոնցմէ հաւանաբար երկու կամ երեքը՝ Յեղափոխութեան նախապատրաստութեան ձեռնարկած էին։ Վստահաբար այդ խումբերէն մէկն էր՝ իմաստուն Նիկոլ Փաշինեանի առաջնորդութեամբ գործող «Ելք» կուսակցութեան ղեկավար քատրը, քանի որ «Ելք»ի յեղափոխութեան հեզասահ ընթացքը, համահայաստանեան տարածքային զօրաշարժը եւ նոր դահլիճի կազմութեան մրցանշային արագութիւնը կը վկայեն՝ նախապատրաստուածութիւն մը, որ կ՚ենթադրէ առնուազն տասնամեակի մը լուռ ու մունջ, կարգապահ ու գաղտնապահ, քաղաքական, դաստիարակչական ու կազմակերպչական երկարաշունչ աշխատանք, «Կանտիի Ճախարակ»ին դանդաղ ընթացքով, փաստելու համար, որ յեղափոխութիւնը անպայման զինեալ չըլլար, այլ՝ հնարաւոր է նաեւ վերը յիշուած ութն պայմաններով, այսինքն՝ «Կանտիի Ճախարակ»ով։
Սակայն զգոյշ։ Մենք կը գտնուինք յեղափոխութեան յաղթանակին միայն առաջին փուլին մէջ, եւ յաջորդելիք փուլերը կրնան նոյն հեզասահութիւնը չունենալ, որովհետեւ՝ եթէ այս յեղափոխութեան գլխաւոր նպատակն է՝ մենաշնորհային դասակարգի իշխանութեան վերացումը, այսինքն՝ վայրի դրամատիրական համակարգին թաղումն ու արմատախլումը երկրէն, այդ միլիառատէրերու դասակարգը, որ քառորդ դար ամբողջ արմատակալած է երկրին մէջ, հեշտօրէն պիտի չհրաժարի իշանութենէն։
Ուրեմն, մենք Հայութիւնը կը շնորհաւորենք՝ փրկութեան միայն առաջին փուլին համար…։ Ներառեալ՝ այն բոլոր փառքի, պաշտօններու եւ մետալներու մուրացկան-վասակ մտաւորականները, որոնք եւս ազատագրուեցան բոլորին հետ՝ իրենց խղճի ծանր խայթէն…, եւ ասոնց ցաւակցութիւն ալ չենք յայտներ՝ իրենց պաշտած ու երկիւղած Սերժի տապալումին համար… քանի որ իրենք եւս իրօք չէին սիրեր Սերժը… այլ միայն՝ կ՚երկիւղէին անկէ…։
Կը մաղթենք, որ գալիք փուլերուն մէջ, ցարդ չմասնակցողներն ալ կը մասնակցին յեղափոխութեան, եւ այդ փուլերը եւս կը փառապսակուին… յաղթանակով։
ՄԵԹՐ Գ. ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ
Պէյրութ, 31 Մայիս 2018