Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

+

Թիւ (85) Նոյեմբեր 2018

Կիպրահայ

ՓԱՌԱՀԵՂ ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԻՒՆ ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Ա. ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ 100-ԱՄԵԱԿԻՆ


Ուրբաթ, 26 Հոկտեմբեր 2018-ին, երեկոյեան ժամը 7:30-ին, Նիկոսիոյ «Փասիտի»ի սրահին մէջ, տեղի ունեցաւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100-ամեակին նուիրուած շքեղ հանդիսութիւն մը, որ կը վայելէր հովանաւորութիւնը՝ Կաթ. Փոխ. Տէր Խորէն Արք. Տողրամաճեանի, նախագահութիւնը՝ Պետ. Ներկ. Տիար Վարդգէս Մահտեսեանի, ներկայութիւնը՝ ՀՀ Յունաստանի եւ Կիպրոսի արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Ն. Վ. Տիար Ֆատէյ Չարչօղլեանի, ինչպէս նաեւ պետական-քաղաքական բարձրաստիճան հիւրերու, որոնց մէջ մասնաւորապէս՝ Եւրոերեսփոխան Տոքթ. Էլենի Թէոխարուսի: Այս առիթով, Մայր հայրենիքէն բանախօսելու հրաւիրուած էր յատկապէս ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի Պատմութեան Հիմնարկի տնօրէն Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեանը: Հանդիսութիւնը կազմակերպուած էր երեք աւանդական կուսակցութեանց տեղական մարմիններու կողմէ, միասնաբար:
Կիպրոսի եւ Հայաստանի Հանրապետութեանց քայլերգներու կատարումէն ետք, բացման խօսքերով հանդէս եկան Պրն. Եղիա Գայայեան (հայերէն) եւ Տիկ. Վարդենի Գասապեան-Կոստանեան (յունարէն), շեշտելով օրուան խորհուրդը, Մայիս 28-ով կերտուած Հայաստանի անկախ պետականութեան ճակատագրական նշանակութիւնը համայն հայութեան համար՝ Եղեռնի Գողգոթայէն ետք, ինչ որ վերահաստատեց մեր ապրելու, արարելու իրաւունքը այս արեւի տակ:
Կազմակերպիչ Յանձնախումբին անունով, ուղերձներ արտասանեցին՝ Տիկ. Նայիրի Մուրատեան (հայերէն) եւ Պրն. Գէորգ Զէյթունցեան (յունարէն): Տիկ. Մուրատեան իր խօսքին մէջ յատկապէս ընդգծեց Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի պատգամը՝ «Մինակ ենք եւ պէտք է ապաւինինք միա՛յն մեր ուժերուն», պատգամ՝ որուն միասնականութեան կոչը նոյնքան էական է, նշեց ան, այսօր եւ ընդմիշտ, եզրափակելով իր խօսքը Սարդարապատի երգին իմաստալից տողով՝ «Սերունդնե՛ր, դուք ձեզ ճանաչէ՛ք Սարդարապատից»....: Պրն. Զէյթունցեան յատկապէս անդրադարձաւ այն դժուարին ու անհնարին պայմաններուն, ուր ծնունդ առաւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւնը, շնորհիւ Սարդարապատեան միահամուռ ու միասնական դիմադրութեան եւ հայ ժողովուրդի ցուցաբերած քաղաքական կամքին, մէջբերելով Սարդարապատի երգին յայտնի տողը՝ «Երբ չի մնում ելք ու ճար, խենթերն են գտնում հնար»:
«Զարթի՛ր լաօ», «Կարս, Կարս», «Գետաշէն», «Անցնի՛նք Սասուն», «Հպարտ գնացէ՛ք», «Դէ զարկէ՛ք», եւ «Հայեր միացէ՛ք» երգերու խանդավառ կատարումը Ս. Աստուածածին Մայր եկեղեցւոյ երգչախումբի պարման-պարմանուհիներու կողմէ, խմբավարութեամբ Տիկ. Վիքի Գույումճեանի եւ դաշնակի ընկերակցութեամբ Տիկ. Նարա Սարտարեանի, հայրենասիրական ապրումներով համակեց ներկաները:
Յաջորդեց՝ Տիկ. Երան Գույումճեանի «Անկախութիւն» բանաստեղծութեան կատարումը նոյնինքն հեղինակին կողմէ, օրուան խորհուրդին համահունչ երանգ մը աւելցնելով հանդիսութեան:
Պետական Ներկայացուցիչ Տիար Վարդգէս Մահտեսեան անգլերէն լեզուով ուղերձ մը կարդաց, շնորհակալութիւն յայտնելով կազմակերպիչ երեք կուսակցութեանց իրենց հաւաքական ճիգերով Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100-ամեակը կազմակերպելուն համար եւ վեր առաւ օրուան խորհուրդն ու իմաստը:
Ապա բեմ հրաւիրուեցաւ՝ Հայաստանէն յատկապէս հրաւիրուած օրուան բանախօսը, Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեան, որ կարեւորութեամբ ընդգծեց Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան տեղն ու դերը մեր պատմութեան մէջ, յստակ ու մեկին նշելով որ Ա. Հանրապետութեան հրաշքի համազօր ստեղծումով եւ առկայութեամբ միայն երաշխաւորուեցաւ Խորհրդային Հայաստանի պետական միաւորի գոյութիւնը, եւ շարունակուեցաւ երրորդ Հանրապետութեան, ինչպէս նաեւ Արցախի Հանրապետութեան գոյութեամբ: Ան անդրադարձաւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան կարգ մը պետական այրերուն, ի մասնաւորի Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի դերակատարութեան, ինչ որ որոշիչ էր, քանզի ան ունէր պետական գործ վարելու երեքամեայ փորձ Վանի մէջ, կարգապահութեան խիստ սկզբունք եւ պետական մտածողութիւն, նշեց նաեւ Յովհաննէս Քաջազնունիի պետական բարձր մտածողութիւնն ու նուիրումը, վերջինիս չորս որդիներու կեանքի նուիրաբերումը հայրենիքի զոհասեղանին: Ան արձանագրեց որ առաջին Հանրապետութեան ստեղծման համար կային պատմական նախադրեալներ, թէ անիկա Թուրքիոյ նուէրը չէր երբեք հայ ժողովուրդին, կանգ առնելով նաեւ Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի, Ղարաքիլիսէի եւ այլ ճակատներու վրայ մղուած յաղթական ճակատամարտերուն: Իսկ ինչ կը վերաբերի Հանրապետութեան «արեւմտամէտ» արեւելումին, դասախօսը շեշտեց որ Հանրապետութիւնը ի՛նչ արեւելում ալ ունենար, 1920-ական թուականներուն, յատկապէս Սեւրի դաշնագրի ստորագրումէն ետք, Քէմալ Աթաթիւրքի սերտ գործակցութեամբը պոլշեւիկ Ռուսաստանի հետ, պիտի յանգէր հայ պետականութեան կործանումին, որուն հետեւանքը պիտի ըլլար նաեւ Աղեքսանդրապօլի չարաբաստիկ Դաշնագրի ստորագրումը: Խօսելով Ա. Հանրապետութեան երկամեայ կեանքին մասին, փրոֆ. Մելքոնեան արձանագրեց որ Հանրապետութիւնը կրցաւ դժուարին պայմաններու տակ ստեղծել ընկերային, կրթական, դիւանագիտական եւ այլ բնագաւառներու մէջ կայացող երկիր, ընդարձակել իր սահմանները եւ 28 Մայիս 1919-ին հռչակել Ազատ, Անկախ եւ Միացեալ Հայաստան, թէպէտեւ հայ-թրքական պատերազմի օրերուն, առաջին Հանրապետութեան կառավարութիւնը դարձեր էր ամբողջովին միակուսակցական եւ ՀՅԴ Պիւռոն էր որ դարձեր էր անոր Խորհրդարանի ամբողջական կազմը: Խօսելով Խորհրդային Հայաստանի մասին, Փրոֆ. Մելքոնեան արձանագրեց որ ան ունէր պետական միաւորի կարգավիճակ, ուր զարգացան հայրենական մշակոյթը, ընկերային, կրթական, գիտական, արդիւնաբերական եւ այլ բնագաւառներու կենսագործունէութիւնը, շնորհիւ յատկապէս պետական մտածողութիւն ունեցող պետական-քաղաքական այրերու, ինչպիսիք էին՝ Սուրէն Յարութիւնեանը, Զուրապեանը, Քոչինեանը, Կարէն Տեմիրճեանը, Ֆատէյ Սարգսեանը եւ ուրիշներ: Յարգելի բանախօսը անգամ մը եւս շեշտեց, իր խօսքի աւարտին, որ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան գոյառումը պայմանաւորեց երկրորդին եւ ապա երրորդին գոյառումը՝ Արցախի հանրապետութեան հետ միասին:
Այս հանդիսաւոր առիթով, Արցախի օգնութեան եւ զօրակցութեան համար տարած իր բազմամեայ տքնաջան աշխատանքին համար, պարգեւատրուեցաւ՝ Եւրոպայի Հայ Դատի Գրասենեակին կողմէ, Եւրոերեսփոխան Տոքթ. Էլենի Թէոխարուս, որ 19 անգամ այցելած է Արցախ, այնտեղ անձամբ նուիրուելով Արցախի առողջական, բժշկական ոլորտի բարեկարգման աշխատանքներուն, հիւանդներու եւ վիրաւորեալներու դարմանումին, որոնց մասին տեսաերիզ մըն ալ ցուցադրուեցաւ ներկաներուն: Շնորհակալութեան սրտագին խօսք արտասանեց յարգելի խորհրդարանականը, անգամ մը եւս իր զօրակցութիւնը յայտնելով Արցախի եւ Հայաստանի ժողովուրդին:
Այնուհետեւ, Համազգայինի «Սիփան» պարախումբը (Պարուսոյց՝ Գրիգոր Քէլէշեան) գեղեցկօրէն կատարեց՝ օրուան խորհուրդին համահունչ երկու պար՝ «Սարդարապատ»ը եւ «Յաղթանակի պար»ը, արժանանալով ներկաներու բարձր գնահատանքին:
Իր եզրափակիչ խօսքին մէջ, Կաթ. Փոխ. Տէր Խորէն Արք. Տողրամաճեան գնահատեց երեկոն կազմակերպողներն ու անոր մասնակիցներն ու ներկաները, ողջունելով յատկապէս այն երեւոյթը, որ Կիպրահայ համայնքը այն հազուագիւտ համայնքներէն մէկն է, ուր Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100-ամեակը կը նշուի երեք աւանդական կուսակցութեանց կողմէ միասնաբար: Ապա՝ վեր առաւ անկախ պետականութեան ճակատագրական նշանակութիւնը մեր ժողովուրդի գոյութեան եւ գոյերթին համար, իւրաքանչիւր հայու զօրավիգին ու զօրակցութեան կենսական անհրաժեշտութիւնը հայրենիքի հզօրացման ի նպաստ, ինչպէս նաեւ Հայաստան-Արցախ-Սփիւռք եռամիասնութեան հրամայականը, մէջբերելով յայտնի երգին բառերը՝ «Միացէ՛ք Հայեր»:
Ջերմօրէն շնորհաւորելով Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան 100-ամեակը, կը մնայ մաղթել ի սրտէ որ մեր Հանրապետութիւնը նորանոր հարիւրամեակներ տօնէ՝ վերելքի, զարգացման եւ հզօրացման նոր բարձունքներ նուաճելով:
ԱԶԱՏ ԽՕՍՔ