Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (85) Նոյեմբեր 2018

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Ապրիլ կեանքը մարմնին բոլոր բջիջներով, մէն մի զգայարանքով, բանալ հոգիին պատուհանները՝ տիեզերքէն եկող արձագանգներուն, բնութեան կանչին, բաց պահել միտքը՝ կեանքի խորհուրդին առջեւ, որ կայ դաշտերու մէջ վերընձիւղող ամէնէն խոնարհ խոտին, թռչուններու դայլայլին... մինչեւ նորածին մանկան մը ճիչին մէջ...Ընդարձակիլ, անհունանալ....չկղզիանալ, չսահմանափակուիլ....Ամէն լուսաբացին, նոր շունչ ու կենդանութիւն տալ մարմնի, մտքի եւ հոգիի կեանքին, որ կայ մեզմէ իւրաքանչիւրին մէջ....Սա չէ՞ ապրելու խորհուրդը....
................
Ամէն օր նոր մարտահրաւէր է ընթանալու կեանքի բարդ ոլորաններուն վրայ, գտնելու աւելի ճշմարիտ ճշմարտութիւն, աւելի գեղեցիկ գեղեցկութիւն, աւելի ազնիւ ազնուութիւն, աւելի բարի բարութիւն....եւ այսպէս, կատարելագործելու մեր ընթացքը եւ կատարելագործուելու...ոգիի խոյանքով վսեմ, որ չունի աւարտ, քանզի երբե՛ք պիտի չհասնինք այն բացարձակին, որուն կը ձգտինք....եւ այդ խոյանքին մէջ է թերեւս կեանքի բուն իմաստն ու արժէքը....
................
Ժամանակը մեծ դպրոց է....ան է որ կ'ուսուցանէ, թէ ի՞նչն է ամէնէն էականը կեանքի մէջ, թէ ի՞նչ արժէքներ մնայուն ու յաւերժական են, ի՞նչը՝ անցողիկ....Ժամանակն է որ մեզի կը սորվեցնէ ա՛յն ինչ որ չանցնիր ժամանակին հետ եւ կը մնայ դրոշմուած հոգիին խորը, որպէս ապրումի եւ վերապրումի մշտական ներշնչարան....Ժամանակն է որ ցոյց կու տայ ա՛յն բոլոր սուտ ու փուճ բաները, որոնք մեզ կը հրապուրեն անչափ, կը խլեն մեր ոյժն ու ժամանակը ու կ'անցնին անհետ ժամանակին հետ...Ժամանակն է որ մեզ կը յուշէ այն դէմքերն ու դէպքերը, որոնց կարեւորութիւնը միայն տեսանք երբ արդէն ուշ էր.....Անողոք ժամանակը սակայն ետդարձ չունի....եւ կարելի չէ ետ դարձնել անոր սլաքը....կարելի է սակայն կեանքին մնացեալ ժամանակը ապրիլ ժամանակին տուած դասերէն խրատուելով....
................
Խորունկ զգացումները չեն բարձրաձայնուիր....
Հրապարակներու վրայ՝ աճուրդի չեն հանուիր...
Կ'ապրին միայն հոգիին խորքը որպէս հոգիի գանձ անկշռելի....
Եթէ բարձրաձայնուին անոնք, կը կորսնցնեն իրենց բուն արժէքը...
Լռութիւնն է անոնց պահապանը...
................
Խորհրդաւորութիւնը կեանքի էութիւնն իսկ է, անոր բուն հմայքն ու գեղեցկութիւնը....Եթէ չըլլար այդ խորհրդաւորութիւնը, պիտի ունենայի՞նք արդեօք արուեստ ու մշակոյթ, պիտի ունենայի՞նք նոյնիսկ գիտութիւն, որոնց բոլորին բուն աղբիւրը այդ անբացատրելիութեան գաղտնիքը պարզելն է, զայն իմաստաւորելն ու արժեւորելը....«Պաշտամունք մատուցանել գաղտնիքին», պիտի ըսէր Վահան Թէքէեան....Կեանքին բուն արժէքը թերեւս ա՛յդ է՝ միշտ փնտռելուն եւ լիովին չգտնելուն մէջ...
................
Ծառանալ անարդարութեան դէմ....Մարդ արարածի բուն առաքելութիւնը չէ՞ սա, ո՛ւր որ ալ գտնուի ան, ո՛ր երկնքի տակ ալ ապրի ան....կարեւոր ալ չէ, թէ որու՞ն դէմ է ուղղուած անարդարութիւնը, քեզի՞, թէ՞ ուրիշին...: Բարոյականութեան գերագոյն պատուիրանը սա ըլլալու է, ըստ իս, քանզի անարդարութենէն կը բխին ամէն տեսակի չարութիւն, լկտիութիւն, ոխակալութիւն....Իսկ անարդարուած ժողովուրդ մը, որպիսին է հայը, առաւել զգայուն պիտի ըլլայ անարդարութեան նկատմամբ, պիտի ըմբոստանայ , ընդվզի անոր դէմ....եւ մանաւանդ արդար ըլլայ իր նմաններուն հանդէպ: Առանց արդարութեան եւ անոր անխտրական, անաչառ կիրարկումին, պետականաշինութիւնը կը ձախողի որոշապէս, դառնալով մենաշնորհեալ մարդկանց վարչախումբ:
................
Ճշմարիտ երջանկութիւն է, երբ խիղճդ հանդարտ է, երբ դուն քեզի հետ հաշտ ես, երբ ներքին խորքային Ես-իդ ձայնին ես ունկնդիր....քանզի ոչ մէկ արտաքին տպաւորութիւն պիտի կարենար լռեցնել խղճի ձայնդ, եթէ սխալ բան մըն ես ըրած, երբ յանցանք մըն ես գործած....Ահա թէ ինչու շատեր միշտ ալ ապերջանիկ կը զգան իրենք զիրենք, ներքին բան մը կը խռովէ իրենց հանգստութիւնը....քանզի կրնաս աշխարհը գուցԷ խաբել, բայց չես կրնար խաբել ներքին Ես-դ, որ Աստուծոյ ներկայութիւնն է մեզմէ իւրաքանչիւրին մէջ....եւ կը տանջէ մեզ, երբ սխալ գործենք....Խղճի պատիժը միշտ կայ, որքան ալ փորձուի անտեսել զայն....
................
Ճշմարտութիւնը չի կրնար մենաշնորհը ըլլալ ոեւէ մէկ անձի, խումբի, որեւէ մէկ վարդապետութեան, որեւէ մէկ գաղափարախօսութեան, որեւէ մէկ դաւանանքի, որեւէ մէկ կրօնքի....իւրաքանչիւրին դաւանած ճշմարտութիւնը անցողիկ եւ ոչ կատարեալ մէկ պատկերն է այն անմահ եւ յաւիտենական ճշմարտութեան, որուն պիտի ձգտինք յար, յաւիտեան...Իւրաքանչիւր ճշմարիտ խօսք, գաղափար, երեւոյթ, գաղափարախօսութիւն... մէկ ցոլքն է միայն յաւիտենական Ճշմարիտին....եւ անշուշտ՝ յարգելի է ինքնին....բացի եթէ տուեալ անձը, խմբաւորումը կը միտի բացարձականացնել, իրը դարձնել ճշմարտութիւնը, եւ ամբողջովին այլամերժ կեցուածք որդեգրել այլոց նկատմամբ, ինչ որ իմ բառարանիս մէջ կը կոչուի գաւառամտութիւն...
................
Մարդ էակին թերեւս մեծագոյն առաքինութիւնը ուրիշը զգալն է ....Ներկայ դարուն, այնքան տարանջատ են սրտերը, կարծէք մարդիկ կ'ապրին ներփակուած իրենց նեղ ԵՍ-երուն մէջ եւ տակաւ կը կորսնցնեն ուրիշը զգալու, հասկնալու, սիրելու, անոր կարեկցելու....էական, կենսական յատկութիւնը:...Սիրտէ-սիրտ, հոգիէ-հոգի այդ հաղորդակցութիւնն է, որ, ըստ էութեան, մարդ էակը կ'ընծայէ մարդ, այս բառին ամբողջական իմաստով....Այլապէս, շատեր կան, որ հրապարակ կու գան որպէս մասնագէտներ, ճշմարտախօսներ, սակայն՝ չունենալով դիմացինին սրտի զարկերակը զգալու առաքինութիւնը, զայն կը կոխկռտեն յաճախ, յանուն իրենց քարոզած ճշմարտութեան...
................
Ի՞նչ երկիր կ'ուզենք ունենալ....Եթէ կարենանք ճիշդ եւ հիմնաւորուած պատասխանել այս հարցումին, նկատի առնելով մեր ներքին թէ արտաքին քաղաքականութիւնը, ազգային-համամարդկային արժեհամակարգը, ագզային գաղափարախօսութիւնը....բոլոր մանրամասնութիւններով, յայնժամ կրնանք ազգային պետականութիւն ունենալ, որ գիտէ իր իւրաքանչիւր քայլին տուն տուող սկզբունքը....Այլապէս, մենք կրնանք դիւրաւ կուլ երթալ հզօրներու ալեբախումին մէջ, որոնք կը վճռեն մեր ճակատագիրը՝ մեր փոխարէն...
................
Դիւրին է հարստանալ, դրամ եւ ինչքեր կուտակել, յղփանալ, բայց այս բաները ոչինչ կու տան ներքին մարդուն...միայն բարոյական, հոգեմտաւոր հարստութիւնն է որ տեւական է, որ ներքին որակ եւ մակարդակ կու տայ անհատին թէ հաւաքականութեան...Հայրենիքները ամուր են այս հարստութեամբ եւ կը տկարանան ասոր պակասէն:
................
Գաղութահայ կեանքը՝ իր հայապահպանումի ջանքերուն մէջ, շատ բան կը պարտի այն կամաւոր, անվճար, սրտով եւ հոգիով ծառայող «բանակ» մը մարդկանց, որոնք արդարօրէն կը կոչուին անձինք նուիրեալք....Շատ-շատեր չեն ալ զգար անոնց ծառայութեան ոգին, անսակարկ ազգասիրութեան չափը, տարողութիւնը....տեսնելով եւ արժեւորելով միայն անոնք, որոնք կ'աշխատին գերազանցօրէն փոխան նիւթական վարձատրութեան, տեսակ մը պաշտօնեայի հոգեբանութեամբ եւ մտայնութեամբ ալ մեծաւ մասամբ...: Որքա՛ն կ'անտեսուին շատ յաճախ այդ կամաւորները, որոնք ճիշդ է որ կը ծառայեն միայն անսալով իրենց ներքին ձայնին, ազգային գիտակցութեան, բայց՝ ՄԱՐԴ են վերջ ի վերջոյ....եւ հոգեկան պահանջքը կը զգան թէկուզ սրտանց ըսուած շնորհակալութեան մը, որ շատ անգամ կը զլացուի իրենց...: Բայց պահ մը երեւակայենք, թէ ի՞նչ կ'ըլլար հայ կեանքը՝ սփիւռքահայ իրականութեան մէջ ի մասնաւորի, եթէ չըլլային այդ նուիրեալ կամաւորները, եթէ ամէն մարդ իր ներդրումը բերէր հայ կեանքին միայն ու միայն նիւթական վարձատրութեան մը ակնկալութեամբ....Բարեբախտաբար, կան անոնք...., որոնք ոչինչ կը խնդրեն իրենց անգին զոհողութեանց դիմաց, իսկապէս ոչինչ....Գիտնանք, սակայն, երբեմն գոնէ, գնահատել զիրենք, անուշ խօսք մը ըսել, անկեղծ երախտիքի նշոյլ մը ճառագայթել....
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ