Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (82) Յուլիս 2018

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Բարութիւնը հոգիի պայծառ լոյս է...Բարութիւնը ազնւութեան շող է…Բարութիւնը սէր է մարդուն ու աշխարհին...Բարութիւնը չարին մեծագոյն սպառնալիքն է:
.....................
Բարութիւնը, ազնուութիւնը, ճշմարտախօսութիւնը....եւ նման այլ բարոյական բարձր յատկանիշներ տեսակ մը սպառնալի՛ք կը դառնան անոնց համար, որոնք ամբողջովին զուրկ ըլլալով անոնցմէ, կը գտնուին բարոյականութեան հակաբեւեռին վրայ....Բարոյական նման որակի դրսեւորումը կը դառնայ իրենց համար տխուր յուշարարը իրենց բարոյազուրկ ինքնութեան եւ տեսակ մը խղճի խայթ՝ իրենց անդորրը խանգարող...եւ զարմանալի չէ որ անոնք խոյս կու տան առաջիններէն եւ կը փնտռեն իրենց նմաններու ընկերութիւնը.....Նմանն զնմանն գտանէ...
.....................
Գերագոյն ազատութիւնը մտքի եւ հոգիի ազատութիւնն է....Եթէ միտքդ սորված է ազատ մտածել, իրեն հրամցուած կաղապարներէն ձերբազատ, եթէ սորված է կրաւորական ընկալումներէն դուրս ելլել եւ իւրովի մտածել, յայնժամ կրնայ ան ազատութեան յոյսը փայփայել...: Եթէ հոգին չէ բանտարկուած մարմնի ցանկութիւններով եւ կոյր կիրքերով, եթէ ստրկացած չէ ան՝ «հիմա եւ այստեղ»ի սահմանափակութեամբ, յայնժամ ան կրնայ ճախրել ազատօրէն ժամանակի եւ տարածքի անհունութեան մէջ, խորապրիլ տիեզերական շունչը, լայննա՛լ, ընդարձակուի՛լ....եւ դառնալ ազատ....
.....................
Լրջութեան, խորութեան, ոչ-մակերեսայնութեան....ահաւոր պակաս է ամէնուր, որ ամէն ինչ կատակի կը վերածէ, սպառողական ապրանքի, սնաբարոյ հաճոյքի....գիտակցութիւնը կը դարձնէ ձեռնավարելի....Ազատ մարդէն ստրուկ մարդ կազմաւորելու համար գուցէ, միաժամանակ բարբառելով ազատութեան եւ այլ արժէքներու անունով...
.....................
Ծառանալ անարդարութեան դէմ....Մարդ արարածի բուն առաքելութիւնը չէ՞ սա, ո՛ւր որ ալ գտնուի ան, ո՛ր երկնքի տակ ալ ապրի ան....կարեւոր ալ չէ, թէ որու՞ն դէմ է ուղղուած անարդարութիւնը, քեզի՞, թէ՞ ուրիշին...: Բարոյականութեան գերագոյն պատուիրանը սա ըլլալու է, ըստ իս, քանզի անարդարութենէն կը բխին ամէն տեսակի չարութիւն, լկտիութիւն, ոխակալութիւն....Իսկ անարդարուած ժողովուրդ մը, որպիսին է հայը, առաւել զգայուն պիտի ըլլայ անարդարութեան նկատմամբ, պիտի ըմբոստանայ , ընդվզի անոր դէմ....եւ մանաւանդ արդար ըլլայ իր նմաններուն հանդէպ....Ունի՞նք այդ առաքելութեան իրաւ կենսագործումը՝ հայ կեանքէն ներս, մասնաւորապէս....եւ բոլոր մակարդակներու վրայ ալ:
.....................
Հայ դարաւոր մշակոյթն է, որ մեզ կը միաւորէ որպէս մէկ եւ միեւնոյն ազգի զաւակներ, որքան ալ ժամանակն ու միջոցը տարանջատեն մեզ....: Հայ մշակոյթի մէջ են հարազատօրէն արտացոլուած հայ մարդու իղձերն ու երազանքները, տագնապներն ու յոյզերը, բարոյական կերպարը, հաւատալիքները, արժէքներու համակարգը....հայ հոգին ու ոգին: Առանց մշակոյթի, չկայ ազգ ու հայրենիք:
.....................
Հաւատքը վեր է բոլոր կրօնքներէն, որոնք հաստատութենացած հաւատքը կը ներկայացնեն եւ շատ անգամ անչափ կը հեռանան հաւատքի ակնաղբիւրէն, ծառայելով տարբեր-տարբեր շահերու եւ նպատակներու...մինչ մաքուր հաւատքը կը բխի հոգիէն, կը խորապրուի հոգիին մէջ, կը ներըմբռնուի հոգիին կողմէ, կը մնայ անխաթար հոգիին մէջ...
.....................
Հեռու մնալ կուռքերէ....Մեծերը կարդալ շատ հոգեշահ եւ մտաշահ է անկասկած....Անոնցմէ իւրաքանչիւրը նոր մտահորիզոններ կը բանայ տեսադաշտիդ դիմաց, նոր խորութիւններ կը յայտնաբերէ, նորովի մտածել կու տայ հի՛ն-հի՛ն բաներու մասին....Բայց սխալ պիտի ըլլար զանոնք կուռքի վերածելը, որքա՛ն ալ մեծ ըլլան անոնք: Միշտ պիտի հարցադրել, քննել ու վերաքննել, վերլուծել, փորձարկել եւ կրկին փորձարկել...: Կուռքի վերածելը ճշմարտութիւնը բացարձակացնել կը նշանակէ, ապա զայն քարացնել եւ կաղապարի վերածել....մինչդեռ ամէն խոհ ու միտք՝ մտածումի ազատ շարժում կ'ենթադրէ...
.....................
Մարդ-անհատին, ինչպէս եւ ազգային-հաւաքականութեան մը համար, ազատութիւնը ափսէի մը վրայ չի հրամցուիր երբե՛ք....Ազատութիւնը պիտի նուաճել ու վերանուաճել ամէն պահ՝ պատասխանատւութեան բարձր գիտակցութեամբ, անկաշառ խիղճով, սկզբունքայնութեամբ, զոհողութիւններու յանձնառութեամբ, ամուր նկարագրով եւ արժանապատւութեամբ....Կաշառուող, ծախուող, արժանապատւութենէ զուրկ՝ գետնամած ու մուրացիկ մարդը կամ հաւաքականութիւնը, չի կրնար ազատ ըլլալ...
.....................
Նոր գաղափարներու սով է կարծէք, աշխարհով մէկ: Մարդկային գիտակցութիւնը այնքան է տարրականացած, մակերեսայնացած, որ կարծէք ա՛լ ի զօրու չէ նոր գաղափարներ մտայղանալու, որոնք կարենան յեղաշրջել մարդկային գիտակցութիւնը, նոր որակ բերել մարդկային կեանքին....Իսկ ամէն յառաջդիմութիւն կը սկսի գաղափարի մը հունտով, որ բեղմնաւորուելով կու տայ բազում պտուղներ, մարդկային զարգացման նոր հորիզոններ բանալով:
.....................
Նոր ժամանակներու մարդը մէկ օրուան մարդ է, շատ յաճախ....հոգեզուրկ եւ արմատախիլ...Կ'ապրի օրուան պահանջներուն համեմատ, այսօր հոս է, վաղը՝ հոն...Այսօր ա՛յս բարեկամները ունի, վաղը՝ ա՛յն...Նոյն ձեւով ալ կը փոխուին իր հակառակորդները՝ գաղափարական գետնի վրայ....Կ'ընէ ա՛յն ինչ որ իր տուեալ պահու շահերը կը պահանջեն, եւ կը ծիծաղի ալ անոնց վրայ, որոնք սկզբունքի տէր են, արժանապատուութեան հարց կը բարձրացնեն...Տեսած եմ երդուեալ հակառակորդներ, որոնք յանկարծ կը բարեկամանան, նոյնիսկ կը սերտանան, երբ կան հասարակաց շահեր....Շահն է, որ կը թելադրէ նմաններուն վարքը, իսկ շահը յարափոփոխ կ'ըլլայ միշտ ալ...
.....................
Շուկայական «արժէքներ» հասկացութեան տակ, մարդիկ կը վաճառեն մարմին ու հոգի, ազգ ու հայրենիք, ընտանիք եւ այլ սրբութիւններ, բարոյական դարաւոր ըմբռնումներ, գալիք սերունդներն ու ապագան....Սա հաւանաբար կոչուի շուկայական բռնատիրութիւն, կամ նոյնիսկ՝ շուկայական ահաբեկչութիւն:
.....................
Երանի յեղափոխութիւնը ըլլա՛յ նոր միտքերու ծննդարան, նոր գաղափարներու ձուլարան՝ հին ու լճացած կարծրատիպերէն ձերբազատ...Երանի կարենանք նոր աչքով նայիլ մեզ շրջապատող իրականութեան եւ մենք զմեզ....Երանի կարենանք վերամտածել մեր իրականութիւնը եւ յղանանք նոր խոհեր, որ դառնան նորանոր խոհերով բեղմնաւոր....ազատ, անկաղապար, թռիչքով եւ խոյանքով թեւաւոր...
.....................
Դար ու դարեր կը բարբառինք միաբանութեան մասին, կը դժգոհինք անոր բացակայութենէն հայ կեանքին մէջ, եւ կը շարունակենք անմիաբան մնալ զանազան պատրուակներով....Մանուկ հասակէն կարծէք մեր դաստիարակութեան մէջ կը մտնէ կուսակցական-քաղաքական-ակումբային այլամերժութիւնները, որոնք կը հրահրուին օտար ուժերու կողմէ ալ՝ «բաժնէ որ տիրես»-ի քաղաքականութեամբ....եւ մենք, եղեռնահար եւ սփիւռքացած ժողովուրդ մը խելքի կու գա՞նք արդեօք, իսկապէս միաբանուելով , թէ՞ կը շարունակենք ակումբ-ակումբ խաղալ, «մեզմէ է-մեզմէ չէ» ըսելով տարանջատուիլ, ջլատուիլ ու տկարանալ յուրախութիւն մեր թշնամեաց:
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ