Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (73) Հոկտեմբեր 2017

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Անկեղծութիւնը կը զգաստացնէ, երբեմն կը վիրաւորէ, բայց անպայմանօրէն բան մը կը փոխէ մեր զրուցակցին մէջ, անդրադարձ մը կը թողու, մտածել տուող անդրադարձ մը, որ թերեւս մաքրէ հոգին կուտակուած ժանգէն, միտքն ալ՝ կուտակուած նախապաշարումներէն եւ քարացած կարծրատիպերէն....Անկեղծ խօսքը գիտակցութեան խթան է...
....................
Բառը ապրում, բառը խոհ է, բառը ապրող շունչ է, ուր կայ զայն արտաբերողին հոգին, սիրտը, միտքն ու տրամադրութիւնը...Բառէն կը զգաս անկեղծութիւնը կամ հակառակը, բարեկամութիւնը կամ անոր պակասը....հոգեբանութիւնը, մտայնութիւնը, նկարագիրը, մարդ էակին էութիւնը....Բառը քեզ կը մերկացնէ, քեզ կը բացայայտէ, քեզ կը պարզէ հանրութեան եւ բոլորին առջեւ....Բառերովդ դուն կը մերկանաս հանրութեան առջեւ...Բառը քու անձնագիրդ է...
....................
Եթէ կարենայինք տեսնել պատճառ-հետեւանքային կապը իրերու եւ երեւոյթներու միջեւ, կը հասկնայինք տիեզերական ներդաշնակութեան գաղտնիքը....եւ մեր ինչո՞ւները գուցէ պատասխան գտնէին համընդհանուր խորհուրդին մէջ...
....................
Երազներ հիւսելը կեանքի անբաժանելի մասն է, նոյնիսկ անոր էական մէկ մասը...քանզի երազն է որ թեւ ու թռիչք կու տայ հոգիին, եռանդ կու տայ ապրելու մեր կորովին, ոյժ կու տայ մեր տեւելու կամքին....Ամէնէն դժուար պահերուն անգամ, մարդ էակը կ'երազէ լաւը, գեղեցիկը, ազնիւն ու վսեմը....որպէս իր կեանքին իմաստ ու արժէք տուող իտէալներ....Առանց երազի, մարդը սահմանափակուած կը մնայ իր ապրած անմիջական ներկային մէջ...Երազը անսահմանութիւն եւ ազատութիւն կու տայ մարդուն...
....................
Երջանկութեան առեղծուածը....կը թուի ըլլալ անվերծանելի, իւրաքանչիւր մարդու համար իւրովի...: Ըստ իս, երջանկութիւնը ներքին խորագոյն ԵՍ-իդ հետ, խղճի ձայնիդ հետ հաշտ ու խաղաղ ապրիլն է, ինքնօրէն ազատ ըլլալուն մէջ՝ ներքին թէ արտաքին տեսակաւոր բռնութիւններէ....կեանքի նպատակ գտնելուն եւ անոր հետ ներդաշնակ բովանդակութեամբ ապրիլն է, որ շարունակ քեզ հարստացնէ յուզա-իմացական նորանոր լիցքերով....Երջանկութիւնը էապէս հոգիի որակ է....
....................
Երկրայինէն դէպի երկնային թռիչքը մարդ անհատին համար միշտ եղեր է անհաս երազ՝ սկզբնական ժամանակներէն մինչեւ այսօր....Այսպէս է որ ստեղծուեր են արուեստները, կրօնները, փիլիսոփայութիւնը....որոնք գոյնի, գիծի, բառերու, հնչիւններու, աղօթքի, գաղափարներու լեզուով կը միտին մարդը վեր բարձրացնելու իր գետնաքարշ գոյութենէն դէպի գեղեցիկն ու վսեմը, դէպի Բարձրեալը, դէպի ճշմարիտը....երկրային իր սահմանափակ գոյութենէն կամուրջ մը նետելով դէպի երկնայինը.... դէպի իր գոյութեան ոգեկան ոլորտները...
....................
Ինքնագոհութիւնը լճացում ու մահ է...ամբողջ կեանք մը կը բաւէ՞ արդեօք աւելին սորվելու, ինքնակատարելագործուելու, գիտակցութեան նոր որակ ձեռքբերելու, իմաստնանալու համար....Ահա թէ ինչու երէկուան մեր խորհածը այսօր չենք հաւնիր, երէկուան մտածածը կը վերաքննենք շարունակ, այսօրուանը՝ վաղը դարձեալ վերատեսութեան կ'ենթարկենք...: Իմաստութեան սանդխամատերը կը բարձրանան շարունակ եւ կը թուի թէ չունին վախճանակէտ....Մահն է միայն վերջակէտը սորվելու ընթացքին....
....................
Իրաւամբ ըսուած է, որ ներկայ դարաշրջանը տեղեկատւութեան ժամանակաշրջան է....Տեղեկութիւնը հանրային կարծիք կը ձեւաւորէ, կը ներգործէ դէպքերու յետագայ ընթացքին վրայ....Հետեւաբար, գերհզօր պետութիւններ հսկայական գումարներ կը ծախսեն որ տեղեկատւութիւնը առնեն իրենց ազդեցութեան տակ.....Տարաբնոյթ լուրեր ու մեկնաբանութիւններ կ'աղմկեն մեր շրջապատը ամէն օր, ամէն ժամ....եւ ո՞վ կրնայ գիտնալ, թէ ո՞րն է ճշմարիտը, ո՞րն է սուտը....Տեղեկութեանց յորձանապտոյտին մէջ, մարդ էակն ու մարդկութիւնը առ հասարակ կ'ապակողմնորոշուին ներկայիս եւ կ'ապրին տարատեսակ լուրերու ստեղծած քաոսին մէջ....տակաւ հեռանալով բուն իրականութեան պատկերէն ....
....................
Իւրաքանչիւր մարդ աշխարհ մըն է, տիեզերք մը, եւ որքան աշխարհ-տիեզերքներու հետ շփման մէջ կը մտնենք ամէն օր....Սա իսկական հարստութիւն է, մեր միտքերը կղզիացումէ դուրս բերող....քանզի իւրաքանչիւր հաղորդակցութիւն, իւրաքանչիւր կարծիք, ապրում ու խոհ, մտորում, նոր հորիզոններ կը բանայ մեր մտքին առջեւ...եւ կ'ընդարձակուինք, կը տարածուինք, կը շատնանք....առաւել ու առաւել կեանքով....Սա չէ՞ իրական հոգեմտաւոր հարստութիւնը...
....................
Խղճի ձայնին միայն ունկնդիր ըլլալը մեծագոյն ազատութիւն է, քանզի ան ամբողջովին քեզ կ'ազատագրէ՝ այլոց գնահատանքին, ազնուութեան, երախտիքին սպասելու ամէն ակնկալութենէ....Սեփական խիղճը կ'ըլլայ բուն թելադրողը վարքիդ, արարքներուդ, գործունէութեանդ, անո՛ր միայն կ'ըլլաս պատասխանատու եւ հաշուետու, եւ կը վարձատրուիս՝ ոչ միայն խղճի հանդարտութեամբ, այլ նաեւ ճակատագրիդ տէրը ըլլալու, ազատ ու անկախ ըլլալու ներքին մեծ գոհունակութեամբ ...: Այլոց վարքէն եւ արարքէն կախեալ ըլլալը տեսակ մը ստրկութիւն է...
....................
Խօսքը պիտի բխի մարդ էակի սրտէն ու մտքէն, ըլլա՛յ հարազատ արտայայտութիւնը անոր մտածումներուն, ապրումներուն, խռովքներուն....Ի սկզբանէ էր բանն....Բանը ամէն ինչի սկզբնակէտն է, հետեւաբար սուրբ է ան....Ներկայ աշխարհին մէջ, ցաւ ի սիրտ, որքա՛ն կ'եղծուի ու կ'եղծանուի ան, որչա՛փ կը դառնայ ան սուտի ու կեղծիքի գործիք, զրպարտութեան եւ ցեխարձակումի միջոց....եւ կը վարկաբեկուի ան տեւաբար, շարունակաբար....Խօսքը, բանը, որով ասուն մարդը կը տարանջատուի անասունէն....
....................
Կարելի չէ բանտել մարդկային հոգին բոլոր ժամանակներու համար կամ ընդմիշտ....Գուցէ ան որոշ ժամանակով լուռ ձեւանայ, նոյնիսկ ենթարկուի ալ, բայց ի վերջոյ ան պիտի պոռթկայ, ընդվզի ու ըմբոստանայ, փշրէ զինք բանտող կապանքները եւ ազատ արձակէ ինքզինք....Հոգին ի բնէ ազատ ըլլալու դատապարտուած է....
....................
Մենք ՄԵՆՔ դառնալու հեզութիւնը, իմաստութիւնը, հեռատեսութիւնը, յանձնառութիւնը չունեցանք երբե՛ք....Միշտ ՄԵՆՔ-ը դարձաւ նոյն կուսակցութեան պատկանողները, ՄԵՆՔ-ը դարձաւ խմբակցութեան մը անդամները, ՄԵՆՔ-ը դարձաւ հատուածի մը, գաղութի մը անդամները...Հայ կեանքի մէջ, մենք միշտ ալ սահմանազատումներ ստեղծեցինք՝ պառակտուելու, բաժնուելու, չմիաւորուելու, հաւաքական ուժ չդառնալու համար....Սա մեր դժբախտութեանց գերագոյնը կարելի է համարել....
....................
Հայ ըլլալը բե՞ռ է, խա՞չ է, պատի՞ւ է....գուցէ այս բոլորն է ան, քանզի հայ ըլլալը դժուար ու ծանր ճակատագիր է....Երկար ու բարդ ճանապարհ անցած ժողովուրդի մը զաւակը ըլլալը վստահաբար մեծ պատասխանատուութիւն կը դնէ ուսերուդ, ծանր բեռ մը, զոր պիտի շալկես արժանապատուութեամբ....Միաժամանակ, սակայն, ճակատագրի ամէնէն ծանր հարուածները յաղթահարած, վերապրած եւ բարձր մշակոյթ ստեղծած ժողովուրդի մը զաւակն ըլլալը մեծ պատիւ եւ մարտահրաւէր է....արժանաւոր շառաւիղը ըլլալու անոր, պահել-պահպանելու համար ի մասնաւորի այն որակը, որուն կնիքն է հայկականութիւնը....
....................
Հայրենասիրութիւնը... ո՛չ շրթունքի մարզանք է ան, ո՛չ ալ սիրախաղ....Հայրենասիրութիւնը ներքին էութիւն է, առանց որուն կեանքը կը զրկուի իր առանցքէն, իր բուն իմաստէն...Աշխարհ կու գանք հայրենիքով ապրելու, անով լեցուելու, անոր ներքին էութեան վրայ մեր սիրտէն ու հոգիէն նշոյլ մը լոյս կաթելու....Քար մը դնելու անոր ոգեղէն կառոյցին, անոր շաղախելու ցօղը մեր քրտինքին, մեր արցունքին, մեր արիւնին.... Սրբազնագոյն այն վայրին, ուր կը պառկին մեր մեռելները՝ իրենց մշտակենդան ոգիով....ուր կ'ապրի, կը շնչէ ու կը ծաղկի հայ հոգին, առանց որուն մենք կը դառնանք խլեակներ միայն, առանց ինքնութեան, առանց դիմագիծի, այսինքն ողորմելի արարածներ....Հայրենասիրութիւնը կարելի չէ սահմանել բառերով ու խօսքերով....ան կը մնայ անըմբռնելի, անտարազելի, որպէս արեան կանչ, արեան ձայն, ներքին մղում, ներքին էութիւն...եւ դեռ աւելին...
....................
Ճշմարտութեան ճանաչողութիւնը տրուած չէ բոլորին....Անոր արժանի ըլլալու համար, պիտի ունենալ բաց միտք, խոնարհութիւն, տքնաջան ու յարատեւ աշխատասիրութիւն, զգալու, մտածելու եւ տեսանելու կարողութիւն, Աստուածային շնորհք եւ նման այլ առաքինութիւններ...
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ