Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (68) Ապրիլ 2017

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Ժամանակ, ժամանակ....Ամէնէն թանկագին բանը ամէն մահկանացուի կեանքին մէջ, մեզմէ իւրաքանչիւրին համար ալ....եւ շա՛տ անգամ ժամանակ չենք գտներ իրարու համար....Ժամանակ չունիմ, կ'ըսենք ու կ'անցնինք...Բայց կարելի է՞, չէ՞, ժամանակ գտնել, ժամանակ ստեղծել, ժամանակ տրամադրել մեր սիրելիներուն...անոնց որ կարիքը ունին մեր ուշադրութեան, մեր ժամանակին....Իսկ շատ անգամ ալ մեր թանկագին ժամանակը կը յատկացնենք սին ու փուճ բաներու....կը մսխենք զայն...մինչդեռ կարելի էր զայն տրամադրել սիրտ մը ամոքելու, սիրտ մը մխիթարելու, սիրտ մը ուրախացնելու....
............
Ինքզինք ըլլալ....երբ այնքան շատ են կեանքի մէջ զանազան դերեր խաղցողներ, դիմակով ներկայացողներ, «թուացեալ»ը իսկականի տեղ դնողներ....երբ ներկայ ընկերութիւնն ալ տեսակ մը կը հարկադրէ մարդ-անհատին իր դերակատարումը յաջողութեամբ խաղալ կեանքի մէջ, ըլլա՛յ որպէս պաշտօնեայ տուեալ ընկերութեան մը մէջ, ըլլա՛յ որպէս պետական գործիչ, իշխանաւոր....եւ այսպէս շարունակ: Եւ այնքան սակաւ են անոնք, որոնք հարազատ կը մնան իրենց բուն էութեան, հոգիին....այսպէս կորսնցնելով կեանքի մէջ ամէնէն թանկը....
............
Մարդ էակը՝ աննշա՞ն հիւլէ մը համայն տիեզերքին մէջ....բայց իր ոգիով կ'ըլլայ ան առնչակից, հաղորդակից նոյն այդ տիեզերքի, տիեզերական հզօրութեան հետ, տիեզերքի անհունութեան հետ, եւ կը շատնայ, կ'ընդարձակի իր հոգին..., որ չի ճանչնար սահման ու պարագիծ, քանզի ան կը կրէ իր մէջ մասնիկ մը նոյն այդ տիեզերական անհունութենէն....
............
Մեր փոքրիկ Ես-երը, մեր չնչին փառամոլութիւնները, մեր իշխելակիրքերը, մեր խմբակները, մեր խմբակայինը, մեր հաշիւները, մեր շահերը, մեր աթոռները....Ահա ասոնք են որ կործանարար են համայնքին, ազգին ու հայրենիքին....Պիտի կարենա՞նք ազատագրուիլ ասոնցմէ....վեր ելլել ասոնցմէ....Պիտի կարենա՞նք իսկապէս եւ ճշմարտօրէն մտածել հաւաքականին մասին, առանց սակայն ճզմելու անհատներու արժանապատուութիւնը....
............
Յարմարողականութիւն... հայ հասարակութեան ախտերէն մէկը...Ծուղակ մը՝ ուր այնքան հեշտ ու դիւրին է իյնալ, յարմարիլ վերին իշխանութեանց եւ էսթապլիշմենթին թելադրած ապրելակերպին, կարգ ու սարքին, արժէքներուն...եւ արժանանալ անոնց գնահատանքին, պարգեւած շքանշաններուն, կերակրատաշտէն օգտուելու հնարաւորութեան....Բայց յարմարող ու համակերպող ամբոխէն վեր, միշտ ալ քայլած են սակաւաթիւ այն լուսափայլ մտաւորականները, որոնք մերժած են իրենց պարտադրուած նման ստրկամիտ վարքն ու բարքը....պայքարած են անոր դէմ բարձրաճակատ...Չեն վարանած բարձրաձայնելու ճշմարտութիւնը....լուսաւոր ուղենիշ դառնալով ապրող ու յետագայ սերունդներուն....Մարդ էակին միշտ ալ տրուած է ընտրելու հնարաւորութիւնը....ապրիլ ստրկամտօրէն ու յարմարիլ, կամ ապրիլ ներքին ազատութեամբ, սեփական խիղճին ականջալուր...Թէեւ երկրորդին պարագային, ան բարձր գին պէտք է վճարէ իր ընտրած ուղիին համար....
............
Շատ հազուագիւտ անձեր գիտեն գնահատել ուրիշին բարի, ազգանուէր գործը, քաջալերել զայն, արժեւորել ի գործ դրուած հոգենուէր աշխատանքը, զոհողութիւնը....յետոյ ալ բարձրագոչ եւ բարձրաղաղակ կը խօսին, կը բարբառեն ազնւութեան մասին...ազգասիրութեան մասին, հայրենասիրութեան մասին...Ահա թէ ինչու հայ կեանքը կը հեւայ, կը հեւայ, կը հեւայ....շնչասպառ....
............
Ոչ մէկ բան պիտի մոլութեան վերածել, կ'ըսէ ողջմտութեան ձայնը, այլ ամէն ինչ չափի մէջ է գեղեցիկ, եւ սա ճիշդ է գրեթէ բոլոր պարագաներուն համար ալ...Բայց հոս եւս կան բացառութիւններ....Սիրոյ ծայրայեղ պոռթկումէն կը ծնին ամէնէն վեհանձն եւ անձնազոհ արարքները....Քաջութեան եւ արիութեան ամէն չափ գլող-անցնող դրսեւորումներն են որ տուն կու տան հերոսական սխրագործութեանց....Աշխատասիրութեան մոլուցքն է որ շատ անգամ պատճառ է դարձած որ հանճարը փայլատակի....Եւ այսպէս կարելի է շարունակել «չափազանցութեանց» նպաստը ազգին ու մարդկութեան....Ողջմտութիւնը յաճախ միջակութեանց ապաստանն է....
............
Սէրն է որ թափ կու տայ մտքին, հուր կու տայ սրտին, ոյժ կու տայ կամքին...Տիեզերքի չորս ծագէն՝ նոր-նոր միտքեր կ'այցելեն, նոր-նոր ոգի կը յառնէ, երբ կա՛յ սէրը, անոր լո՛յսը, անոր շոյա՛նքը, անոր վսեմական եւ վսեմացնող թռիչքը....Սէրը ներշնչող է, ոգեշնչող ու վեհացնող է...տիեզերական շո՛ւնչ է....Սէրը Աստուած է...
............
Մարդիկ կան որոնց հոգին կարծես կը ճառագայթէ անոնց աչքերուն մէջ ու դէմքին վրայ, անոնց հոգին կը կարդացուի անոնց արտաբերած խօսքին մէջ, ցոլացող ժպիտին մէջ....Նմանները համակ հոգի են, լոյսի շող ու ճաճանչ....եւ որքա՛ն հազուագիւտ են անոնք....
............
Առանձնութեան մէջ, ամէնուն հետ եմ, ամէնուն ցաւն ու տառապանքը իմն ալ են, ամէնուն խինդն ու ծիծաղը՝ իմը....Առանձնութեան մէջ ալ ես անքակտելի մասնիկն եմ ամբողջին, յոյզերս, մտորումներս, խռովքներս ու տագնապներս շատ անգամ կ'անդրանցնին անձնականը եւ կ'ընդգրկեն հայութեան, հայրենիքի, մարդկութեան դիմագրաւած խնդիրները....Առանձնութեանս մէջ, ես Մենք-ի փոքրիկ հիւլէն եմ, անոր մէկ բջիջը....Մարդ էակը ի սկզբանէ ընկերային արարած է....ան կ'ապրի ու կը շնչէ անոր հարցերով, գիտակցաբար թէ անգիտակցաբար....Մարդ էակը չի կրնար մինակ ըլլալ....բայց կա՛ն անպայման հոգեկան մինակութեան պահեր, որոնք կարեւոր են ինքնամփոփուելու, խորասուզուելու, խոկալու եւ արարելու համար....ի սէր համայնին ու մեզ....
............
Արժէքներու խառնաշփոթը քաոս կը ստեղծէ ամէնուրեք....Նիւթական-տնտեսական բարօրութեան անյագուրդ մարմաջը կլանած է ողջ հասարակութեան ուշադրութիւնը, ներուժը, համաշխարհային եւ ազգային մակարդակով ալ...: Տակաւ կը նահանջեն այն հոգեւոր-բարոյական-մշակութային արժէքները, որոնք դարեր շարունակ հիմքը եղած էին քաղաքակիրթ մարդկութեան երթին, զարգացման: Գեղեցկութեան, ազնուութեան, վեհանձնութեան եւ այլ արժէքներ եւ առաքինութիւններ տակաւ կը դադրին ինքնօրէն արժէքներ ըլլալէ եւ կը դատուին իրենց բերած կամ բերելիք Շահոյթով....Արթնացման, զգաստացման ժամը շատոնց հնչած է՝ երկիր մոլորակը փրկելու վերջնական աղէտէ...: Փոքր ժողովուրդ մը՝ հայութիւնը, կրնայ յառաջապահը ըլլալ մարդկութեան վերածնունդին, եթէ կարենայ իր ստեղծած հոգեւոր-մշակութային արժէքներու համակարգով նոր կեանք ու ապրելակերպ ստեղծել եւ բարի օրինակ դառնալ հոգեսպառ մարդկութեան....
............
Իրաւունքի ոյժը եւ ոյժի իրաւունքը... Արժանապատւութիւն է պայքարիլ յանուն իրաւունքի ոյժի հաստատման...իսկ ստրկամտութիւն է կամակատարը ըլլալ ոյժի իրաւունքին...
............
Ըսե՞լ դառն ճշմարտութիւնը եւ գեշ մա՞րդ ըլլալ, թէ՞՝ լռել եւ լաւ մարդ ըլլալ....Շատեր կ'ապրին այս երկուութիւնը եւ շատ-շատեր կը լռեն, ըսելով. «Ինչո՞ւ գէշ պիտի ըլլամ»: Սակաւ են անոնք, որոնք ամէն գնով կը բարձրաձայնեն ճշմարտութիւնը, քանզի նմաններուն համար ճշմարտութիւնը ամէն բանէ վեր է...Ճշմարտութիւն՝ ճշմարտութեան սիրոյն, առանց այլեւայլ հաշիւներու, նկատառումներու...:
............
Հայ կեանքին մէջ, ընդհանրապէս, տարբեր կարծիք ունեցողներ կը բաժնուին հակադիր ճակատներու, եւ այնպիսի մոլեգին հակառակութեամբ կը պայքարին իրարու դէմ, որ կարծէք թշնամիներ ըլլային, մոռացութեան տալով մեզ իրարու միացնող հիմնական տարրերը՝ լեզու, պատմութիւն, մշակոյթ ու պատմական ճակատագիր...: Սա եւս արդեօ՞ք մեր լայնախոհութեան պակասի եւ գաւառամտութեան արդիւնքը չէ...
............
Մեր մեծասքանչ լեզուին՝ հայերէնին մէջ են արտացոլուած ազգային մեր հոգեբանութիւնն ու մտածելակերպը, ազգային նկարագիրն ու ինքնութիւնը....Անիկա ե՛ւ պատմութիւն է, ե՛ւ մշակոյթ...հայ հոգիին ու ոգիին մարմնացումը: Առանց հայոց լեզուին, մենք որոշապէս կը մեռնինք որպէս ազգային ինքնուրոյն դիմագիծ ունեցող ժողովուրդ եւ կը դառնանք անդէմ, անդիմագիծ զանգուած....Ի զուր չէ ըսուած. «Լեզուն ազգի մը հոգին է. Կենդանի է այդ հոգին, կենդանի է եւ ազգը, կը մեռնի լեզուն, կը մեռնի եւ ազգը...»...Պիտի պահենք-պահպանենք եւ առաւել պայծառացնենք զայն...քանզի առանց հայոց լեզուի կենսունակ պահպանման, չի կրնար ըլլալ ազգային պետականութիւն:
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ