Ազատ Խօսք - Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

կայք էջ : www.azadkhosk.com

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (67) Մարտ 2017

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

antsoutarts1a

Գերագոյն ազատութիւնը մտքի եւ հոգիի ազատութիւնն է....Եթէ միտքդ սորված է ազատ մտածել, իրեն հրամցուած կաղապարներէն ձերբազատ, եթէ սորված է կրաւորական ընկալումներէն դուրս ելլել եւ իւրովի մտածել, յայնժամ կրնայ ան ազատութեան յոյսը փայփայել...: Եթէ հոգին չէ բանտարկուած մարմնի ցանկութիւններով եւ կոյր կիրքերով, եթէ ստրկացած չէ ան՝ «հիմա եւ այստեղ»ի սահմանափակութեամբ, յայնժամ ան կրնայ ճախրել ազատօրէն ժամանակի եւ տարածքի անհունութեան մէջ, խորապրիլ տիեզերական շունչը, լայննա՛լ, ընդարձակուի՛լ....եւ դառնալ ԱԶԱՏ....
...............
Դժուար, շատ դժուա՛ր է ազատ ըլլալ....Մամոնայի եւ նիւթի բռնակալութենէն, .....դիւրին, հեշտ կենցաղի, զուարճանքներու գայթակղութենէն...փառքի ու դիրքի հրապուրանքէն....կերակրատաշտի ձրի եւ առատ վայելումէն....Զորն ասեմ եւ զորն խոստովանիմ....զի անթիւ են մարդը ստրկացնող, անազատ դարձնող թակարդները....
...............
Բարութիւնը լո՛յս է, չարին ընդդէմ յաղթանակ է, լոյսի նուաճում է խաւարին դէմ, կեանքի յարատեւում ու պանծացում....Չարը կը մեռնի ամէն վայրկեան, երբ բարին կը սփռէ իր լոյսը, խաղաղութեան ծիածանը, սրտի ջերմութիւնը, կեանքի փառաւորումը....Մարդը ծնած է բարին գործելու համար, նոյնիսկ՝ ամէնէն դժուար ու դաժան պայմաններուն մէջ, մանաւանդ՝ փորձութեան ահեղ պահերուն....
...............
Գիրէն առաջ կայ խօսքը, խօսքէն առաջ կայ միտքը, միտքէն առաջ կայ հոգին, որուն ցոլքը անպայմանօրէն կը ցոլայ գիրիդ վրայ...եւ զայն կ' օծէ լոյսով կամ մթամած ստուերով....անկեղծութեամբ կամ կեղծիքով....ճշմարտութեամբ թէ սուտով....գեղեցկութեամբ թէ հակառակն....
...............
Անցնող ժամանակին հետ, զգացումներու խելայեղ պոռթկումը հետզհետէ տեղի կու տայ սթափ բանականութեան, փոթորկայոյզ ջուրերը կը խաղաղուին, կը զուլալուին եւ տակաւ յստակ կ'երեւին փրփուրներուն տակ թաքնուած մարգարիտները՝ խոհի, միտքի, յոյզի....Փոթորիկին բերածը փոթորիկին հետ կ'երթայ անհետ, երբեմն ալ ծանր աւերներ ձգելով իր ետին, կը մնան ճշմարիտը, անկեղծը, իրաւը, գեղեցիկը....որոնք չեն կորսնցներ իրենց հմայքն ու հրապոյրը անցնող ժամանակին հետ....Ընդհակառակն, անոնց իրաւ արժէքը կը վերիմաստաւորուի դարէ դար....
...............
Այնքան մեծ սիրտեր կան դեռ, որոնք գիտեն տառապիլ ուրիշին ցաւով, բաժնել խինդն ու ծիծաղը մանկան, կիսել խռովքը անիրաւուածին, աշխարհի տագնապով այրիլ, մղկտալ....Այնքան վեհ հոգիներ կան դեռ, որոնք լայն հայեացքով գիտեն դիտել ու ընկալել կեանքն ու մարդը, գիտեն ներել սեփական անձին հասցուած վիրաւորանքը, նոյնիսկ հարուածը, լաւ հասկնալով զայն հասցնողին թէ հասցնողներուն դառնութիւնը, գուցէ եւ փոքրոգութիւնը....Սիրտն ու հոգին անապական պահելը անչափ էական է անոնց առողջութեան համար....Պիտի չթունաւորել զանոնք անզգամութեան, քինախնդրութեան, դառնութեան կամ փոքրոգութեան տարրերով....
...............
Առողջ ու սրտացաւ քննադատութիւնը հայ կեանքի այս կամ այն յոռի երեւոյթին մասին՝ առաքինութիւն է...միտուած հայ կեանքի բարելաւման ու վերելքին...Այլապէս, շատ դիւրին պիտի ըլլար գովաբանել ու քծնիլ, բայց յանուն ինչի՞....ստրկամտութիւնը, յայտնապէս խոր արմատներ ունի մեր մէջ...
...............
Ամէնէն առաքինի մարդն անգամ չի կրնար չունենալ փորձութեան պահեր եւ նոյնիսկ չմոլորիլ....սա մարդկային էութիւնն է եւ անսխալական մարդ չկայ: Կարեւորը՝ սայթաքելէ եւ մոլորուելէ ետք, դարձեալ եւ դարձեալ ճիշդ ճանապարհը գտնելն է, անկեղծ ինքնախոստովանութեան եւ զղջումի ցաւոտ բայց անհրաժեշտ հանգրուանը անցնելէ ետք....կրկին ու կրկին անգամ՝ խոնարհաբար, այլեւ պատասխանատուութեամբ, հոգեկան վերադարձն է, որպէս նոր սկիզբ, նոր զարթօնք.....Ազատ կամքը իր գինը ունի, որ սխալուելու հնարաւորութիւնն է....եւ սխալը ընդունելով՝ մարդ էակը կրնայ յաղթահարել պահ առ պահ իր մարդկային տկարութիւնները եւ բարձրանալ՝ դէպի կատարելութիւն ձգտող սանդուխն ի վեր, առանց երբե՛ք հասնելու անոր գագաթին.....
...............
Արդեօ՞ք ամէն ինչ կեանքի մէջ կարելի է բացատրել միայն տրամաբանութեամբ, գիտական մօտեցումով, պատճառ-հետեւանքային կապերու ուղղակի կապակցութեամբ....թէ՞՝ երբեմն տեղի կ'ունենան այնպիսի դէպքեր, իրադարձութիւններ, նոյնիսկ աղէտներ, որոնք կը մնան անբացատրելի....եւ հարցումը՝ ինչո՞ւ, շարունակ կը մրճահարէ մեր ուղեղները եւ կը մնայ անպատասխան....Գուցէ կայ ինչ-որ գերբնական նպատակ մը, որ կը մնայ անհասանելի, անիմանալի ՝ մեր սահմանափակ մարդկային միտքին....: Ահա թէ ինչո՞ւ անկանխատեսելիութեան գործօնը միշտ կայ ու կայ մարդկային կեանքին մէջ: Այդ գործօններուն մէջ, ոգին, ոգիի հրաշք-ուժը նոյնպէս անբացատրելի երեւոյթ է, որ դուրս կը մնայ մարդկային մտքի հաշիւներէն ու հաշուարկներէն.....
...............
Իսկական ընկերը վեր է շահերէ եւ հաշիւներէ....Իսկական ընկերը կէս-խօսքէդ կամ լռութենէդ կը հասկնայ քեզ....Իսկական ընկերը կը կիսէ խինդդ ու լացդ....Իսկական ընկերը սրտակիցդ է, հոգեկիցդ, խոհակիցդ...նեղ պահերուդ՝ զօրավիգդ...Ան անգին գանձ է, բոլոր գանձերէն գերիվեր....
...............
Իւրաքանչիւր օր նոր սկիզբ մըն է կարծէք, որ նոյնքան անկանխատեսելի է, որքան խոհերը որոնք մեզի կ'այցելեն տիեզերքի չորս ծագէն, պահ մը նոր փայլատակումով լուսաւորելով մեր մտաւոր աշխարհը....Կը թուի թէ սահման չունի մարդկային միտքը, իմացութիւնը, պայմանով որ սակայն ան մնայ խոնարհօրէն բաց՝ ընկալելու կեանքի ամէնէն պարզ ճշմարտութիւններէն մինչեւ բարդագոյն իրականութիւնները, անկաշկանդ ու անարգել՝ մտքի պատուարներէն, որոնք կանխակալ կարծիքի, նախապաշարումներու եւ այլ մտակաղապարներու ետին թաքնուած, կը խափանեն մտքի ազատ թռիչքը....
...............
Խաբեբայութիւնը այնքա՛ն ի պատուի է ներկայ աշխարհի դրուածքին մէջ, որ զայն կը գովաբանեն նոյնիսկ, զայն կ'արդարացնեն, ըսելով որ ատիկա խելք, երեւակայութիւն, ճարտարութիւն եւ այլ «որակներ» կ'ենթադրէ...հետեւաբար սքանչացումի առարկայ ալ կրնայ ըլլալ....Իսկ ճշմարտախօսութիւնը կրնայ մեկնաբանուիլ որպէս միամտութիւն եւ ճարպիկութեան պակաս....նոյնիսկ՝ պախարակելի շատ անգամ....Արժէքներու ի՛նչ անկում՝ արդարեւ:
...............
Ճիշդն ու սխալը խառնուեր են իրար....Մարդիկ ալ այնքան յարափոփոխ են դարձած, ճիշդ արեւածաղիկին նման, անկեցուածք, անսկզբունք, անգաղափար...նայած թէ սեփական շահի ու հաշիւի քամին ո՞ր կողմ կը փչէ...
...............
ՄԵՆՔ միշտ ալ հակուած ենք ներելու մեր արտաքին թշնամեաց՝ զարմանալի ներողամտութեամբ, զարմանալի լայնախոհութեամբ, զարմանալի հեզութեամբ, զարմանալի գթասրտութեամբ....Իսկ ներհայկական կեանքին մէջ, ո՛չ միայն քինախնդիր ենք, նեղմիտ ու վրէժխնդիր, այլ տեւաբար՝ ներքին թշնամի փնտռելու ընթացքին մէջ ենք....իւրաքանչիւրս՝ իւրովի....
...............
Օտարացումը ազգային ինքնութենէն ստրկամտութեան մէկ արտայայտութիւն է, քանզի անիկա ուրիշ բան չէ, եթէ ոչ հրաժարիլ իր բուն էութենէն եւ անձնատուր ըլլալ մէկ այլ ինքնութեան, կամայ թէ ակամայ, գիտութեամբ թէ անգիտութեամբ....Ինքզինք յարգող, արժանապատուութիւն ունեցող մարդը կը պայքարի կը ոգորի յանուն իր ինքնութեան կենսունակ պահպանումին, կուլ չերթար օտարացնող հոսանքին, կը մաքառի յանուն իր ազատութեան....Քանի՛ քանի «ղեկավարներ», բարբառելով ազատութեան ընձեռած հնարաւորութեանց եւ բարիքներուն մասին, կամովին ընդ առաջ կ'երթան գերութեան շղթաներուն, քաղքենիութեան հմայքներուն անձնատուր....միաժամանակ բարձրագոչ աղաղակելով, որ «հայոց լեզուի իմացութիւնը կարեւոր չէ հայ ըլլալու համար»....
...............
Տխուր է երբ կը շփոթենք միջոցը՝ նպատակին հետ, երբ ապրելու միջոցը կը դառնայ նպատակ...երբ կ'ուտենք, կը խմենք..ոչ թէ ապրելու համար, այլ հակառակը՝ կ'ապրինք ուտել-խմելու եւ մարմնական պէս-պէս հաճոյքներու համար...Երբ կուսակցութիւններ կը հիմնենք թէ այլ կառոյցներ՝ ազգի եւ հայրենիքի լինելութեան համար, բայց տակաւ վերջինները կը դառնան միջոց եւ ազգի ու երկրի վախճանական արժէքը կ'այլասերի, դառնալով միջոց՝ կուսակցութեանց, խմբաւորումներու թէ կառոյցներու պարարտացման, հզօրացման համար...Նպատակի ու միջոցի տեղափոխումը կրնայ անհատը, ազգային-հաւաքականութիւնն ու երկիրը աղիտալի քայքայման առաջնորդել...
...............
Երկիր կառուցելու հիմքերու հիմքը մեր լեզուն է...Լեզուն միայն հաղորդակցութեան միջոց չէ....ան մեր ազգային հոգեբանութիւնն ու մտածողութիւնն է, մեր ինքնուրոյն աշխարհընկալումը, աշխարհայեացքը....նկարագիրն ու ինքնութիւնը....Հետեւաբար, անոր նկատմամբ մեր վերաբերմունքը ազգային-պետական քաղաքականութիւն ըլլալու է, քանզի առանց մեր լեզուին, առանց մեր ինքնութեան վկայականին, մենք կը դառնանք համանման այլ երկիրներու, այլ ժողովուրդներու, կը կորսնցնենք մեր տեսակը, որով պայմանաւոր է հայ ազգային պետականութիւնը....
ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ