Ազատ Խօսք

Ելեկտրոնային Անկախ Պարբերաթերթ

Խմբագիր - Երան Գույումճեան

Թիւ (41) Նոյեմբեր 2014

  • Ատրպէյճան վար առած է Ղարաբաղի օդուժին պատկանող ուղղաթիռ մը Կան երեք զոհեր
  • Չաւուշօղլու. «Թուրքիոյ Կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան Ճանաչումը Բացառուած Է»
  • Աննախընթաց Որոշում Տինքի Գործով Դատավարութիւնը Պիտի Սկսի Զերոյէն
  • Թուրքիայէն Երես Թեքած Իրանն ու Յորդանանը Ջերմօրէն Ընդունեցին Չորս
    Հայ Ղեկավարներ

  • ԿԻՊՐՈՍ Կ՚ԱՌԿԱԽԷ ԹՐՔԱԿԱՆ ԿՈՂՄԻՆ ՀԵՏ ԲԱՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒՆ ԻՐ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ
  • ԵՄ-ն Հայաստանին 140-170 Միլիոն Եուրօ Պիտի Յատկացնէ 2014-2017 Թուականներուն

Կիպրահայ

Հ.Բ.Ը.ՄԻՈՒԹԵԱՆ ՆԻԿՈՍԻՈՅ ՄԱՍՆԱՃԻՒՂԻ ՀԱՐԻՒՐԱՄԵԱՅ ՅՈԲԵԼԵՆԱԿԱՆ ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԻՒՆԸ

yeranՀ.Բ.Ը.Միութիւնը իր հիմնադրութեան օրէն ցարդ արդարացուցած է թէ՛ իր անունը եւ թէ՛ հիմնադրութեան նպատակը, Սփիւռքի տարածքին թէ Հայրենի Հողին վրայ: 1913 թուականին, Կիպրոս Կղզիի Նիկոսիա մայրաքաղաքին մէջ ծնունդ առաւ Հ.Բ.Ը.Միութեան Նիկոսիոյ Մասնաճիւղը, որուն բեղուն գործունէութեան հարիւրամեայ յոբելեանը նշուեցաւ Շաբաթ, 25 Հոկտեմբեր, 2014-ի երեկոյեան ժամը 7:00-ին, Ակումբի Գըրպըյըքեան սրահին մէջ, հովանաւորութեամբ՝ Թեմիս Կաթողիկոսական Փոխանորդ Գերաշնորհ Տէր Նարեկ Արքեպիսկոպոս Ալեմէզեանի, ներկայութեամբ՝ Կիպրահայ Գաղութի Պետական Ներկայացուցիչ Պարոն Վարդգէս Մահտեսեանի, (մանրամասն)

ԻՆԳԱ ԵՒ ԱՆՈՒՇ ԱՐՇԱԿԵԱՆՆԵՐՈՒ ՀՈԳԵՊԱՐԱՐ ՀԱՄԵՐԳԸ

yeranԵրեկոն կազմակերպուած էր Պետական Ներկայացուցիչի Գրասենեակին կողմէ եւ կը վայելէր ներկայութիւնը՝ Սթրովոլոսի քաղաքապետին, Տէր եւ Տիկ. Վարդգէս Մահտեսեաններու, ազգային, երեսփոխանական, վարչական, կրթական, մշակութային Մարմիններու ներկայացուցիչներու, մամլոյ խմբագիրներու եւ հոծ բազմութեան մը:(մանրամասն)

ՁԵՌՆԱՐԿ Ի ՅԻՇԱՏԱԿ ՀՐԱՆԴ ՏԻՆՔԻ

ՅԵՏ-ՔԵՄԱԼԱԿԱՆ ԹՈՒՐՔԻՈՅ ԴԵՄՈԿՐԱՏԱՑՄԱՆ ՀԵՌԱՆԿԱՐՆԵՐԸ

yeranԿիպրոսի համալսարանի թրքական ամպիոնը գեղեցիկ գաղափարը ունեցած էր կազմակերպելու Հրանդ Տինքի յիշատակին նուիրուած ձեռնարկ մը՝ Նոյեմբեր 10, 2014-ին, նոյն համալսարանի դահլիճին մէջ, որուն ներկայ եղան հայ, յոյն, թուրք եւ այլ ազգի ներկայացուցիչներ: Ներկայ էր նաեւ կիպրահայ համայնքի Պետական Ներկայացուցիչ Պրն. Վարդգէս Մահտեսեան: Նիւթը որ քննարկուեցաւ գլխաւորաբար կը վերաբերէր՝ յետ-Քեմալական Թուրքիոյ դեմոկրատացման հեռանկարներուն: (մանրամասն)

Կիպրոսի Խորհրդարանին Մէջ` Հայոց Ցեղասպանութեան Նուիրուած Ցուցահանդէս

yeranԱշխատանքային այցով Ժընեւ գտնուող ՀՀ Ազգային ժողովի փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանով Միջխորհրդարանական միութեան 131-րդ վեհաժողովի ծիրէն ներս Հոկտեմբեր 13-ին հանդիպում ունեցած է Կիպրոսի խորհրդարանի ներկայացուցիչներու պալատի հայ անդամ Մարիոս Գարոյեանի եւ ներկայացուցիչներու պալատի անդամ,...(մանրամասն)

Խմբագրական

ՄԵՆՔ ՀԱՅԵՐԷՆՈՎ ԵՆՔ ՀԱՅ

yeran Շուրջ ամիս մը առաջ, հերթական անգամ՝ ազգովին ոգեկոչեցինք յիշատակը մեր Թարգմանչաց Հայրերուն, որոնք 5-րդ դարուն, հայոց այբուբենի 36 տառերով զինուած, ստեղծեցին հայալեզու դպրութիւն ու գրականութիւն, հայաբարբառ տաղ ու երաժշտութիւն, հայերէնի թարգմանեցին Աստուածաշունչը որպէս Թագուհի Թարգմանչաց, հայացուցին համաշխարհային բազում երկեր, որպէսզի ընդարձակուէր հայ մարդուն հայօրէն զգալու եւ մտածելու հորիզոնը, լեզուն դառնար անոր ինքնութեան ու գիտակցութեան հարազատ հայելին, զանոնք պահել-պահպանելու ամէնէն ամուր վահանը...: Մանկապատանեկան շուրթերէն դարձեալ հնչեցին մեր ոսկեղենիկ լեզուն պանծացնող տողեր. «Հայ լեզուն տունն է հայուն աշխարհի չորս ծագերուն...», «Քեզ հայ լեզու՛, կը սիրեմ մրգաստանի մը նման...», «Թէ մօրդ անգամ մտքից հանես, քո մայր լեզուն չմոռանաս»...., մերթ յուզելով, մերթ ալ հպարտութիւն ներշնչելով մեզի...: Քանիներ արդեօ՞ք կրցան թափանցել այս քաղցրահունչ քերթուածներուն, այս տօնակատարութեանց խորքը, մտածել, զգաստանալ մանաւանդ, թէ մեր օրերուն ո՞ւր է մեր մայրենին, մեր Մեծասքանչը, ո՞ւր կ'երթայ ան....: Արդարեւ, ուշագրաւ երեւոյթ է, որ քանի-քանինե՛ր այսօր միայն հայ կը զգան իրենք զիրենք, առանց բառ մը հայերէն գիտնալու, քանինե՛ր օտար անուններով կը կնքեն իրենց զաւակները, օտար դպրոց կ'ուղարկեն զանոնք, օտար հնչիւնաբանութեամբ եւ օտար բառերով աղճատուած ու այլանդակուած հայերէն մը կը խօսին, որ հայերէն ալ չէ, այլ՝ անոր մէկ խրտուիլակը....Տակաւին, քանինե՛ր կը հպարտանան, ըսելով որ իրենք միայն ծագումով հայ են...., այսինքն՝ թէ օտարացած են եւ վերջ: Երկարե՞նք շարքը մայրենիին դէմ մեղանչողներուն: Կա՛ն ալ, արդարեւ, որոնք փողոցի ամբոխային լեզուն միայն կը խօսին, կը գրեն ալ, որուն ո՛չ քերականութիւնը, ո՛չ ալ շարահիւսութիւնը հայերէն է....: Տակաւին, ընկերային ցանցերուն մէջ, ինչպէս՝ ֆէյսպուք եւ այլ, համատարած երեւոյթ դարձած է լատինատառ հայերէնը, ինչ որ՝ ներկայ թափով շարունակուելու պարագային, հայերէնի ոչ միայն նահանջի, այլ՝ մահացման ցուցանիշ կարելի է համարել, քանզի լեզուն կը գոյատեւէ նաեւ ու մանաւանդ գրուելով իր սեփական տառերով, որոնք կ'արտաբերեն անոր հարազատ հնչիւնաբանութիւնը, շարադասութիւնը, քերականութիւնը...: Զո՞րն ասել, զո՞րն խոստովանիլ...: Ազգային-պետական անկախութիւնը կը սկսի, առաջին հերթին եւ գերազանցապէս, հայոց լեզուի ազատագրումով: Այդպէս էր 405 թուականին, երբ Հայաստան բաժնուած էր երկու հզօր կայսրութեանց՝ Պարսկաստանի եւ Բիւզանդիոնի միջեւ, եւ քրիստոնէութիւնը կը մնար այլադաւան եւ օտարահունչ վարդապետութիւն մեր ժողովուրդին համար: (մանրամասն)

Հարցազրոյց

«Ես ծնուել եմ մեր հայ երգը տարածելու, վարժեցնելու և սիրցնելու մարդոց, ես ի՞նչ պէտք ունիմ օտար երգերի»

yeranՀարցում.-Որտեղի՞ց է սկիզբ առնում Կանաչեանների գերդաստանի պատմութիւնը:

Պատասխան.-Հայրս ծնուել է 1885 թուին Բուլղարիայի Ռոտոսթօ (այժմ՝ Թեքիրտաղ) քաղաքում, որը գտնուում է Կ. Պոլսի (ներկայումս՝ Ստամպուլ) և Պուլղարիայի սահմանագծին: Իր ծնողները ևս ռոտոսթոցի են, իսկ աւելի կանուխ արմատները ես էլ, հայրս էլ չգիտէինք: Մեծ հայրս 11 զաւակ է ունեցել: Կօշիկի արհեստանոց ունէր: Մեծ մայրս էլ շատ վաղ է մահացել, և հայրս չի տեսել նրան: Հօրս երկու ամուսնութիւնից ծնուեցինք ես և երկու քոյրերս: (մանրամասն)

«ՊէՏՔ Է ՄՆԱԼ ՉԱՓԻ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐՈՒՄ, ՈՐՊԷՍԶԻ ՄԵՐ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆԵՐԻ ՄԻՋԵՒ ՀՐԱՀՐՈՒՄ ՉԼԻՆԻ»

yeranՀարցում.-Տիկին Պոսթանճեան, այսօր, տեղեակ, թէ անտեղեակ, բոլորը խօսում են Վրաստանում եղած հայապահպանութեան խնդրի մասին: Լինելով հենց այս խնդրի զարկերակում` իրականում ինչպիսի՞ իրավիճակ է այսօր:

Պատասխան.- Վրաստանում հայապահպանութեան համար միշտ էլ աշխատանքներ տարուել են, ուղղակի, քիչ է խօսուել այդ մասին, մինչդեռ այսօր խօսելու ժամանակաշրջանում ենք ապրում, բարձրախօսներ են, որ հիմա «վխտում են» ամէնուրեք, ձայներ է, որ հնչում են, բլբուլ է, որ երգում է… Թբիլիսիում առաջ էլ մշտապէս հայկական թատրոնը գործել է, ռատիոն գործել է, թերթը` «Վրաստանը», տպագրուել է, գրքեր են հրատարակուել, ինստիտուտում հայկական ֆակուլտէտ է եղել, դպրոցներ են եղել... Խնդրեմ` Ձեզ հայապահպանութիւն: Հո պէտք չէ՞ անընդհատ տեսագրութիւններ լինեն, որ նայեն ու հաւատան. կայ պատմական ճշմարտութիւն: Անդրադառնամ նաեւ մեր օրերին:(մանրամասն)

Հարցազրոյց Պոլսոյ «Ակօս» Թերթի Խմբագիր Սարգիս Սերոբեանի Հետ

yeranԳՈՒԻՆ ՄԻՆԱՍԵԱՆ.- Ի՞նչը մղեց քեզ, որ զբաղիս գաղութային հարցերով:

ՍԱՐԳԻՍ ՍԵՐՈԲԵԱՆ.- Երբ զինուորագրուեցայ, մասնագիտութիւնս անթել յարաբերութիւններն էին, եւ ինծի ղրկեցին Թուրքիոյ արեւելեան շրջանները: Այսպիսով գտնուեցայ Սեբաստիա, Քոնիա, Էրզրում, Էրզնճան, Անգարա եւ այլն: Այդ ժամանակ շատ բան ալ չէի հասկնար, բայց երբ զինուորական քարտէսներուն մէջ նկատեցի գիւղերու անունները, ինչպէս՝ Բրքնիկ, æերմուկ, Կամուրջ, Իշխան, Տէրիք եւ այլն, այսպիսի հայկական անունները ուշադրութիւնս գրաւեցին: Ազատ ժամերուս, տեղացիներէն կը խնդրէի, որ այդ գիւղերը տանին զիս:(մանրամասն)

Յօդուածներ

Սպանախօս Երկիրներու Մտաւորականութեան Ձայնը՝ 100-ամեակին Ընդառաջ

yeranՄեծ Եղեռնի 100-ամեակին ընդառաջ, իսպանական Վեգա Մեդիա Պրեսս լրատուամիջոցում գործող հայկական բաժնի ղեկավար Արթուր Ղուկասեանի նախաձեռնութեամբ սկսուել է այդ յանցաւոր իրադարձութեանը վերաբերուող յօդուածաշարի տպագրութիւնը, որոնց հեղինակներն են հանդիսանում ոչ միայն իսպանացի, այլեւ՝ իսպանախօս երկրների մտաւորականութիւնը: (մանրամասն)

Զուիցերիացի Մեծ Հայասէր Եագոպ Քիւնցլեր ԴՐՈՒԱԳ ՄԸ` ՀԱՃԸՆԻ ԵՒ ՀԱՃԸՆՑԻԻ ՄԸ ԿԵԱՆՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹԵՆԷՆ

yeranՎերջերս ուսումնասիրութիւն մը ներկայացնելու ծրագրով կը թղթատէի զուիցերիացի հայասէրներու նախաձեռնութեամբ 1916-1944 թուականներու ընթացքին Պազէլի մէջ հրատարակուած "Mitteilungen über Armenien – Տեղեկութիւններ Հայաստանի Մասին" անունը կրող պարբերաթերթը: Ինչպէս թերթին անունն արդէն կը յուշէ, զուիցերիացի հայասէրները սոյն հրատարակութեան միջոցով աշխատած են ջերմ պահել զուիցերիացի ժողովուրդին մարդասիրական զգացումները օսմանեան բռնատիրութեան տակ հեծող հայութեան նկատմամբ, հաղորդելով հաւաստի տեղեկութիւններ ժամանակի տխուր անցուդարձերուն մասին: (մանրամասն)

Թուրքիայէն Երես Թեքած Իրանն ու Յորդանանը Ջերմօրէն Ընդունեցին Չորս Հայ Ղեկավարներ

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ

yeranՎերջին ամսուան ընթացքին հայերը ընդլայնեցին իրենց պատմական կապերը արաբական եւ իսլամական աշխարհի հետ` Հայաստանի նախագահին եւ Երուսաղէմի հայոց պատրիարքին միաժամանակեայ այցերով Յորդանանի Թագաւորութիւն, եւ Հայաստանի վարչապետին ու Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսի այցելութիւններով Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւն:(մանրամասն)

ԹՈՒՐՔԻԱ ԻՆՉՈ՞Ւ ԿԸ ՊԱՀԱՆՋԷ ՃԱՆՉՆԱԼ ԿԱՐՍԻ ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐԸ

yeranԺամանակակից Թուրքիա, Հայաստանի նորանկախ հանրապետութենէն կը պահանջէ ճանչնալ Կարսի Համաձայնագիրը: Հայաստան լռութիւն կը պահէ: Անգարայի համոզումով, այդ համաձայնագիրը պիտի ծառայէ Հայաստան- Թուրքիա փոխյարաբերութիւններուն հիմքը: Ինչո՞ւ Հայաստանէն կը պահանջուի ճանչնալ Կարսի Համաձայնագիրը: Ճանչնալ Կարսի Համաձայնագիրը կը նշանակէ առնոազն հրաժարիլ Արեւմտահայաստանի տարածութիւններէն եւ Նախիջեւանէն: Թրքական կողմը երբ նախապայման կը դնէ անոր ճանաչումը, կը նշանակէ թէ Կարսի Համաձայնագիրը խորթ կը մնայ Հայաստանին եւ հայ ժողովուրդին համար: (մանրամասն)

Հայուն Կիրակի Օրուան «Հեւք»ը

yeranԵրեւի շաբթուան բոլոր օրերը, բայց այս «հեւք»-ը ապրեցայ, երբ կիրակի, 5 հոկտեմբերին ամբողջ օր մը անցուցի Սուրբ Սարգիս եկեղեցւոյ մէջ, Տալլաս, Միացեալ Նահանգներ: Եւ կիրակի օրուան մը հեւքն էր, զոր հայկական փոքր գաղութը կ՛ուզէ իւրաքանչիւր վայրկեան լաւապէս «ապրիլ», որպէսզի օգտակար արդիւնք ունենայ` ըլլայ անհատական, բայց մանաւանդ հաւաքական կեանքերուն համար: Ամերիկայի մէջ եւ երեւի քիչ մը ամէն տեղ` այս օրերուն խճողուած յայտագիրները եւ առօրեայ կեանքի պահանջները` առիթ չեն տար, որ մարդ մտածէ ինքն իր մասին, բայց նաեւ` իր մշակոյթին, լեզուին ու հաւատքին: «Հայութիւնը կ՛ուզեմ պահել իմ հոգեւոր ծառայութեանս միջոցով»:(մանրամասն)

Գրական-Մշակութային

ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ – ԵՐԱՆ ԳՈՒՅՈՒՄՃԵԱՆ ՅԱԿՈԲ ՉՈԼԱՔԵԱՆԻ «ՔԵՍԱՊԻ ԵՐԵՔ ՕՐԵՐԸ»

yeranԽիստ հետաքրքրական, այժմէական, փաստագրական գրքոյկ մը՝ այս, որ ոչ միայն ականատեսի վկայութիւնն է դեռ վերջերս՝ 2014-ի Մարտ 21-23 տեղի ունեցած նորօրեայ ցեղասպանութեան, հայկական վերջին գիւղի՝ Քեսապի մէջ, այլ նաեւ զգաստութեան կոչ ու հրաւէր է ուղղուած համայն հայութեան, ինչ կը վերաբերի մեր՝ պատրանքներով օրօրուելու, միշտ ալ անպատրաստ վիճակի մէջ գտնուելու....եւ խուճապահար փախուստի դիմելու մտայնութեան:(մանրամասն)

«ԳՐԱԿԱՆ ՀԱՄԱՍՏԵՂՈՒԹԻՒՆ» ՄԱՐՈՒՇ ԵՐԱՄԵԱՆ

yeran Լսեր էի այս գիրքին մասին, բայց տեսած չէի մինչեւ օրս: Սփիւռքի հարցերէն մէկն ալ – եթէ կարելի է հարց որակել երեւոյթը – այն է, որ գաղութները իրարմէ այնքան ալ լուր չունին, տեղեակ չեն մանաւանդ, թէ ո՛ւր ի՛նչ գիրք լոյս տեսած է. լաւագոյն պարագային «ստացանք» մը կ"երեւի թերթի մը մէջ, բախտաւոր հեղինակի մըն ալ գիրքը կրնայ գրախօսուիլ, եւ այդքան միայն: Նոյնն էր պարագան Սարգիս Վահագնի 2008 թուականին Լ.Ա.ի մէջ լոյս տեսած «Գրական համաստեղութիւն»ին, որ, հիմա կրնամ հաստատել, արդարացի խորագիր է գիրքի մը, որ միջազգային թէ հայ գրականութենէն կարեւոր անուններու յոյլ մը կը ներկայացնէ:(մանրամասն)

Թարգմանիչները

ԳՐԻՇ ԴԱՒԹԵԱՆ

yeranՀայ մշակոյթի պատմութեան, հայ դասական գրականութեան պատմութեան մէջ 5րդ դարի թարգմանիչների եւ Թարգմանչաց շարժման դերը, հրիտակած արդիւնքը մեծ ու նշանակալից է եղել: Այն մտաւորականութիւնը, որ 5րդ դարում, հայոց տառերի գիւտից յետոյ, թարգմանական, ապա նաեւ հեղինակային ու ստեղծագործական աշխատանքով, հայոց նորաստեղծ գրութեան ուսուցման, դասաւանդման ու տարածման ազգաշէն նուիրուածութեամբ հայապահպանման հսկայական գործը իրականացրեց, իսկապէս արդարացիութեամբ արժանացաւ եկեղեցական տօնացոյցի մէջ մտնելու ու տօնուելու. նրանցից ոմանք նոյնիսկ սրբացուեցին, դասուեցին սրբերի շարքը:(մանրամասն)

Ագուլիսի Քարէ Երազները

yeranՌոպերթ Առաքելեան կը գրէ. Նախիջեւանի Ագուլիս պատմական գիւղը ազերիները կը կոչեն Այլիս: Ազերի գրող Աքրամ Նայիպով իր ծննդավայրին անունը դարձնելով գրչանուն` կը կոչուի Այլիսլի: Անուանի գրողին վերջերես հրատարակուած «Քարէ երազները» հեղինակը կոչած է` վէպ- ռեքուիեմ (մահերգ), ուր ցաւով կը նկարագրէ իր ցեղակիցներուն վայրագութիւնները հայերու նկատմամբ` 1919-ի Նախիջեւանի ցեղասպանութենէն մինչեւ Սումկայիթ ու Պաքու, անուանելով այդ ամբոխը «Որսի դուրս եկած նախամարդիկ»: Հեղինակը ագուլեցի հայերու տուներն ու ինչքերը բռնագրաւած հրոսակները կը համարէ անիծեալներ. «Հայու տուն զաւթած այլիսեան ամէն ընտանիքի մէջ հոգեկան հիւանդ մը կայ:(մանրամասն)

Յուշատետր. Օրուան Տարեդարձը

yeranՊարբերաբար կինս կը յիշեցնէ. – Վաղը մեր տղուն տարեդարձն է: – Վաղը մեր հարսին տարեդարձն է: – Վաղը մեր թոռնիկին տարեդարձն է: Ասոնք ուրախ օրեր են ընտանիքին համար եւ, փա՜ռք Աստուծոյ, ունինք այդ օրերը: Մեր որդիներուն, մեր հարսերուն, մեր թոռնիկներուն տարեդարձներն են անոնք,...

(մանրամասն)

Տեսակէտ

ՀԱՅ ՄԱՄՈՒԼԻ ԽՈՐՀՐԴԱԺՈՂՈՎԻ ԼՈՒՍԱՆՑՔԻՆ

yeranՄամուլի խորհրդաժողովներ գումարել ինչո՞ւ, ի՞նչ ընելու, ո՞ր նպատակով եւ դրդապատճառներով: Հայրենասիրական ծէ՞ս: Ունինք ինքնուրոյն դիմագիծ, ճակատագիր, քաղաքական եւ մշակութային կացութիւն: Նախ պէտք է խօսիլ ինքնութեան մասին, առանց անվաղորդայն ճապկումներու եւ աննպատակ մարդորսութեան: Գիտնալ թէ ի՞նչ ենք եւ ի՞նչ կ՚ուզենք։(մանրամասն)

ՕՐԷՆՔ, ԵԿԵՂԵՑԻ ԵՒ ՄԵՆՔ

yeranԿասկած չկայ մեր մտքին մէջ որ Մխիթար Գօշի մօտեցումը արդար արտայայտութիւնն է իր կրօնաւորական կեանքին, որուն ակունքն է Աստուածաշունչը: Նման հայեցակէտ կը տիրապետէր նաեւ հին եբրայական իրաւաբանական կեանքին մէջ, ուր դատաւորները կը կոչուէին «Աստուծոյ մարդիկ» տիտղոսով: Ահաւասիկ ելլելով այս սկզբունքէն, Մխիթար Գօշ կ'ուզէ որ դատաւորները ըլլան մաքուր անձնաւորութիւններ, օժտուած մտաւոր եւ բարոյական բարձր յատկութիւններով. «պարտ է դատաւորին հմուտ լինել եւ քաջուսումն, եւ հանճարեղ, եւ գիտուն Սուրբ գրոց եւ ամենայն մարդկային իրաց: Զի անսխալ զդատաստանն առնիցէ: Պիտոյ է եւ կատարեալ գոլ հասակաւն, եւ ուշիմ, մտաւոր եւ զգաստ, զի մի' յոչ իմանալոյ ի հարկէ սխալանս գործիցէ » (նախդ. Գլ. Ե. Էջ 26):(մանրամասն)

ՄԱՀ ԻՄԱՑԵԱԼԸ ԱՅՍ ՊԱՐԱԳԱՅԻՆ ԱՆՄԱՀՈՒԹԻՒՆ ՉԷ

yeran «Պարոն Լեւոն, առէք այս հայերէն գիրքերը, թող ձեր զաւակները օգտուին, իմ թոռնիկներս Հոլանտա են, այլեւս հայերէն չեն կարդար»: Այլեւս հայերէն չեն կարդար ու պիտի չկարդան, յետոյ խօսիլն ալ պիտի մոռնան, յետոյ հայ ըլլալնին ալ պիտի մոռնան... Եւ ինչո՞ւ պէտք է հարցը ողբերգութեան վերածել. այնքան պարզ ու յստակ իրականութիւն մըն է, զոր չընդունիլը, ծունկ ծեծելը աւելորդ եւ անօգուտ հակազդեցութիւններ են:(մանրամասն)

«Հայեր, Դուք Ինչպէ՞ս Կը Յաջողիք Ապրիլ Այս Երկրին Մէջ». Թաներ Աքչամ . «Նոր Թուրքիոյ Դասագիրքերը»

yeranՊատմաբան Թաներ Աքչամ յօդուածաշարքի մը մէջ Հայկական հարցի տեսանկիւնէն կը քննարկէ «Նոր Թուրքիոյ» դպրոցներուն մէջ գործածուած դասագիրքերը, որոնք բոլորովին կը հակասեն այժմ նոր Թուրքիա մը կերտած ըլլալու պնդումներով յայտնուող, մինչեւ իսկ հայերն ալ այս նոր Թուրքիոյ հիմնադիր հանդիսանալու հրաւէր ուղղող Արդարութեան եւ բարգաւաճման կուսակցութեան իշխանութիւններուն յայտարարութիւններուն:(մանրամասն)

Անհաւատալի՝ Բայց Իրաւ...

yeranՄելգոնեան Կրթական Հաստատութեան հիմքի վրայ 21-րդ դարու Համահայկական համաշխարհային բարձրագոյն մակարդակով դպրոց մը հիմնելու եւ Մելգոնեանի վերաբացումի հարցը լրջօրէն քննելու համար, «Այբ Կրթական Հիմնադրամ»ը, որ կը նպատակադրէ միջազգային բարձր կրթական մակարդակով հայկական դպրոցներ հիմնել, իր ժողովներուն մէջ լրջօրէն քննած է Մելգոնեանը նման դպրոցի մը վերածելու ծրագիրը: Այս խումբի անդամները մինչեւ անգամ այցելած են Մելգոնեան, դիմած են Հ.Բ.Ը.Միութեան եւ առաջարկած որ իրենք ստանձնեն Մելգոնեանի վերաբացումի եմ մատակարարման բոլոր ծախսերը:Մարտ 19, 2010-ին Երեւանի մէջ գումարուեցաւ շատ բարձր մակարդակի ժողով - ասուլիս մը: Այդ խորհրդաժողով - ասուլիսին կը մասնակցէին Տէր Մեսրոպ Քհն. Արամեան(մանրամասն)

Անցուդարձ

Ատրպէյճան վար առած է Ղարաբաղի օդուժին պատկանող ուղղաթիռ մը Կան երեք զոհեր

yeranԱտրրպէյճանական բանակը Նոյեմբեր 12ին հրադադարը խախտելով հարուածած է Ղարաբաղ-Ատրպէյճան սահմանի արեւելեան հատուածի օդային տարածքին մէջ վարժական թռիչք կատարող Լեռնային Ղարաբաղի օդուժին պատկանող «Մի-24» ուղղաթիռ մը: Անոր մէջ գտնուող հայ երեք բանակայինները՝ հրամանատար Սերգէյ Սահակեան, ինչպէս նաեւ երկու օգնականները` Ազատ Սահակեան եւ Սարգիս Նազարեան մահացած են: Ատրպէյճանի Պաշտպանութեան նախարարութիւնը ապատեղեկատըւութիւն կատարելով յայտարարած է, որ հայկական ուղղաթիռը հարուած ստացած է պատասխան կրակով, ...(մանրամասն)

Չաւուշօղլու. «Թուրքիոյ Կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան Ճանաչումը Բացառուած Է»

yeran«Ակօս» շաբաթաթերթի կայքը կը հաղորդէ, որ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Մեւլութ Չաւուշօղլու Թուրքիոյ խորհրդարանի արտաքին յարաբերութիւններու յանձնախումբին առջեւ իր արտասանած խօսքին մէջ, այլ հարցերու կողքին անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանութեան հարցին, յայտարարած է. «Մեր պապերն ու ժողովուրդը կը փորձեն մեղադրել ցեղասպանութեան մէջ, սակայն բացառուած է, որ մենք ճանչնանք զայն. ատիկա կ՛ընդգծեմ»:(մանրամասն)

Աննախընթաց Որոշում Տինքի Գործով Դատավարութիւնը Պիտի Սկսի Զերոյէն

yeranՊոլսոյ ծանր յանցանքներու գործերով 5-րդ դատարանը որոշում տուած է Հրանդ Տինքի սպանութեան գործով դատավարութիւնը սկսելու զերոյէն: Թրքական «Սապահ» թերթը կը տեղեկացնէ, որ Պոլսոյ ծանր յանցանքներու գործերով 5-րդ դատարանը նկատի առած է վճռաբեկ ատեանի որոշման բովանդակութիւնը` վճռելով Տինքի սպանութեան գործով մեղադրեալները եւ դատապարտուածները նոր դատավարութեամբ դատել:(մանրամասն)

ԿԻՊՐՈՍ Կ՚ԱՌԿԱԽԷ ԹՐՔԱԿԱՆ ԿՈՂՄԻՆ ՀԵՏ ԲԱՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒՆ ԻՐ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹԻՒՆԸ

yeranԻԹԱՐԹԱՍՍ` յղում կատարելով Կիպրոսի լրատու գործակալութեան, կը հաղորդէ, որ Կիպրոսի նախագահ Նիքոս Անասթասիատիս դիմած է ՄԱԿի ընդհանուր քարտուղար Պան Քի Մունին` խնդրելով միջամտել արեւելեան Միջերկրականի մէջ ստեղծուած իրավիճակին եւ փորձել Թուրքիան համոզել զերծ մնալու Կիպրոսի պետութեան գերիշխան իրաւունքներու խախտումէն:(մանրամասն)

Թրքական Ընդդիմութիւնը Կ՛աշխուժանայ Հայոց Ցեղասպանութեան 100-Ամեակին Ընդառաջ

yeran«Սի.Էն.Էն.Թիւրք» պատկերասփիւռի կայանը կը հաղորդէ, որ Թուրքիոյ Հանրապետական ժողովուրդի կուսակցութիւնը ապրիլ 2015-ին պատմաբաններու ժողով պիտի կազմակերպէ: Կուսակցութեան ներկայացուցիչ Մուսթաֆա Պալպայ կը նշէ, որ աշխարհի մէջ Հայոց ցեղասպանութեան մասին պատմող 40 հազար գիրք կայ, իսկ թրքական պնդումները ներկայացնող` 60 գիրք:(մանրամասն)

ԵՄ-ն Հայաստանին 140-170 Միլիոն Եուրօ Պիտի Յատկացնէ 2014-2017 Թուականներուն

yeran Նոյեմբեր 3-5-ին Պրիւքսէլ կատարած այցի ծիրէն ներս ՀՀ տնեսութեան նախարար Կարէն Ճշմարիտեան հանդիպած է Եւրոպական hանձնաժողովի անդամ, Եւրոպական հարեւանութեան քաղաքականութեան (ԵՀՔ) եւ ընդլայնման բանակցութիւններու հարցերով յանձնակատար Եոհաննէս Հանին: Անոնք ստորագրած են ԵՄ կողմէ 2014-2017 թուականնեռուն Հայաստանին տրամադրուելիք աջակցութեան վերաբերեալ փոխըմբռնման յուշագիրը, ուր ամրագրուած է, որ ԵՄ 2014-2017 թուականներուն Հայաստանին պիտի յատկացնէ շուրջ 140-170 միլիոն եուրօ գումար կողմերու միջեւ նախապէս համաձայնեցուած երեք ուղղութիւններով` մասնաւոր հատուածի զարգացում, պետական կառավարման եւ արդարադատութեան ոլորտի բարեփոխումներ:(մանրամասն)

ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

ԱՇՆԱՆԱՅԻՆ ԱԿՆԹԱՐԹՆԵՐ

yeranԱմբողջ կեանք մը կ'որոնենք այն քանի մը ակնթարթ-պահերը, որոնք մեզ իսկապէս եւ խորապէս կ'երջանկացնեն....որոնց համար պիտի արժէր հանդուրժել առօրեայ կեանքի տաղտուկը, մտմտուքներն ու հնհնուքները...., քանզի այդ ակնթարթները կը նմանին այն պահերուն, երբ յանկարծ լոյսի ճառագայթը կը լուսաւորէ կոյր մարդուն ճամբան, եւ ան կը տեսնէ այն ԳԵՂԵՑԻԿՆ ու ՎՍԵՄԸ որ կան կեանքին, աշխարհին ու տիեզերքին մէջ..... ..............................

Բնութեան մէջ կարճ բայց ուշադիր պտոյտ մը աւելին կու տայ մարդուն, քան երկար եւ աննպատակ պտոյտ մը ամբողջ քաղաքին մէջ....Բնութիւնն է շտեմարանը ծլող, ծաղկող եւ թոշնող բոյսերուն, խոտերուն ու ծաղիկներուն անհամար...., որոնք անվրէպ կերպով կ'ենթարկուին անոր Օրէնքին....Բնութեան ծոցին մէջ կը զգաս գերազանցօրէն երկնքի անհունութիւնը, ամպերու խաղը, լուսաբացը, երեկոյեան շամանդաղը, մայրամուտը, աստղազարդ երկինքը....անոնց խորին խորհուրդը.....Տակաւին, իւրաքանչիւր եղանակ իր պատմութիւնը կը պատմէ քեզի այնքան բաբախուն ու կենդանի....Եւ, վերջապէս՝ յառնող, ծաղկող եւ մեռնող բնութեան մէջ, կը զգաս կեանքի խորհուրդը, անոր անբեկանելի օրինաչափութիւնը, անոր հետ ներդաշնակ ապրելու տիեզերաշունչ ներզգայնութիւնը...

..............................

Աշնան մեղեդին կը բերէ վառ յուշերը անցած-գացած օրերու.....որոնք միշտ ալ կը քաղցրանան անցնող ժամանակին հետ, թունդ գինիի նման, կը դառնան հեքիաթ եւ անուրջ լուսեղէն....Այդ յուշերուն մէջ կան մանուկ օրերու անմեղութիւնը, անապական սէրը մարդոց ու աշխարհին հանդէպ, մաքուր հայեացքը, որ տակաւ կը մշուշուի աշնան օրերուն նման....Այդ յուշերուն մէջ կան պատանեկան սէրեր, որոնք բռնկած են մեր սրտերու խարոյկին մէջ....Կան հասուն տարիքի իմաստնացած սէրեր, կարօտներ անհամար, որոնց ոսկեհուր փայլը դեռ պահած ենք մեր սրտերուն մէջ...., որպէս անթեղուած կրակ, որ կը մերժէ մոխրանալ....Աշունը հին բայց չհինցող օրերու անուրջ է, քաղցրաթախիծ երազ, որ սրբազան դողով կը պարուրէ հոգին...

..............................

Ես զիս այնքա՛ն համահունչ կը զգամ տարուան այս եղանակին հետ....Աշուն է իջած տարիներուս վրայ, տակաւ կը նահանջեն գարունն ու ամառը կեանքիս, որոնք համակ էութիւնս եռեւեփեցին վառ ապրումներով, յոյզերով հոգեխռով...մերթ հրավառութիւն դարձան հրաբորբոք, մերթ՝ լուսավառութիւն արեւափայլ....Հիմա աշուն է դալուկ, դալկահար, սակայն դեռ կը յամենան ոսկին եւ հուրը սրտի ու մտքի...

..............................

Քաղաքէն դուրս՝ բնութեան մէջ, կը զգաս աշնան եղանակի ողջ հրապոյրը.....անտառներուն մէջ, երփներանգ գոյներու հանդէս է, ծառերը գոյն-գոյն մերթ կը հրավառին արեւի շողերուն տակ, մերթ ալ կը տխրին, կը դողան՝ մօտալուտ ձմրան սրսփուքով....Ոտքերուս տակ խշրտոցն է թափած տերեւներու, որոնք կը զգա՞ն արդեօք թէ կը կոխկռտուին անխնայ, կը քշուին փչող հողմերէն....եւ կ'անէանան հուսկ հողին մէջ ներծծուելով...: Տարտամ տխրութիւն մը կայ օդին մէջ, անցած-գացած օրերու կարօտը, յուշերու հեքիաթը: Ամէն ինչ կը յուշէ կեանքի անցաւորութեան մասին: Կեանքի աշունը, զերթ բնութեան աշունը, հասուն իմաստութեան եղանակ է....տաք ու պաղ տեսած ու ապրած, խոհակալած եղանակ....Շուտով ձմեռն է գալու.... ..............................

Փիրուզեայ կապոյտ երկինք՝ ուշ աշնան այս եղանակին, որ պայծառութիւն կու տայ սրտիդ, դուրս վանելով անկէ ամէն ամպ-թախիծ,...(մանրամասն)

ՑԱՒԱԿՑԱԳԻՐ

Խոր ցաւով տեղեկացանք մահուան գոյժը

Տիկ. ԳՈՀԱՐ ԳԷՈՐԳԵԱՆԻ

(Դուստրը՝ յայտնի մանկավարժ Պօղոս Գէորգեանի), որ պատահեր է Կիրակի 16 Նոյեմբերին՝ Փարիզի մէջ,յետ երկարատեւ հիւանդութեան:

ԱԶԱՏ ԽՕՍՔ-ը խորին ցաւակցութիւն կը յայտնէ Հանգուցեալի Կողակիցին՝ Դոկտ. Վարդան Օզինեանին, Իր բոլոր հարազատներուն ու բարեկամներուն: Յիշատակն Արդարոց Օրհնութեամբ Եղիցի

Այլազան

Վալերի Պուայէ եւ Ցեղասպանութեան Ժխտումը Քրէականացնող Նոր Օրինագիծը

yeranԹրքական «Հապերլեր» կայքը կը հաղորդէ, որ Ֆրանսայի խորհրդարանի` Մարսէյէն ընտրուած երեսփոխան Վալերի Պուայէ Հայոց ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնող նոր օրինագիծ ներկայացուցած է խորհրդարան: Ըստ նոր օրինագիծին, Ցեղասպանութեան ժխտման համար 5 տարուան բանտարկութիւն եւ 45 հազար եւրօ տուգանք պիտի սահմանուի:(մանրամասն)

ՀԵՌՈՒՍՏԱՄԱՐԱԹՈՆ 2014-Ը՝ 27 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻՆ

yeran«Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի «Հեռուստամարաթոն 2014»-ը պիտի կայանայ 27 Նոյեմբերին: Այս առիթով լոյս ընծայուած գրառման մէջ կ՛ըսուի. «Վարդենիս-Մարտակերտ ճանապարհի առաջին 22 քմ.-ը կ՛անցնիս հանգիստ եւ հպարտ` շնորհիւ ասֆալթապատ ծածկոյթին, որ իրականացուած է համահայկական ջանքերով: Ատոր յաջորդող շուրջ 96 քմ. ճանապարհահատուածն ալ ընդարձակ է ու բարեկարգ, թէեւ տակաւին պատուած է միայն հողային պաստառով: Նոյեմբեր 27-ի դրամահաւաք հեռուստամարաթոնը պիտի ուղղուի ճանապարհի ամբողջական ասֆալթապատման աշխատանքներուն: Թող մեր անցնելիք երկար ու ձիգ ճանապարհին շինականի օճախին ծուխը բարձրանայ….»:(մանրամասն)

ԱՐՑԱԽԻ ՄԷՋ ԲՆԱԿՈՒԹԻՒՆ ՀԱՍՏԱՏԱԾ ԵՆ 200 ՍՈՒՐԻԱՀԱՅԵՐ

yeran2014 Հոկտեմբերի տուեալներով՝ Արցախի մէջ կ՚ապրին 200 Սուրիահայեր՝ 35 ընտանիք: Այս մասին Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի ուսանողներուն հետ հանդիպման ընթացքին յայտնած է ԼՂՀ-ի վարչապետ Արա Յարութիւնեան, պատասխանելով դասախօսներէն մէկուն հարցումին: “Նրանք հիմնականում ապրում են Քաշաթաղի շրջանում, զբաղւում են հողագործութեամբ։ Մենք նրանց ապահովել ենք բնակարանային պայմաններով, ստեղծել ենք պայմաններ, որպէսզի նրանք կարողանան արդիւնաւէտ աշխատել”,- նշած է վարչապետը:(մանրամասն)

Աշխարհի Երկիրներու Բարեկեցութեան Վարկանիշը, Հայաստանը 95-րդ Տեղը Կը Գրաւէ

yeran«Լեկատում ինսթիթութ»-ը հրապարակած է 2014-ի` աշխարհի 142 երկիրներու բարեկեցութեան վարկանիշը`«Փրոսփերիթի Ինտեքս»-ը: Վարկանիշը կը ներառէ աշխարհի բնակչութեան 96 առ հարիւրը եւ համաշխարհային Համախառն ներկին արդիւնքի 99 առ հարիւրը: Տասնեակին մէջ են Դանիան, Քանատան, Շուէտը, Աւստրալիան, Ֆինլանտան, Հոլանտան եւ Միացեալ Նահանգները: Ցուցակը կ՛եզրափակէ Կեդրոնական Ափրիկեան Հանրապետութիւնը: Ռուսիան 68-րդն է ցուցակին մէջ: Պիելոռուսիան 58-րդն է, Ուքրանիան` 63-րդը: Հայաստանը ցուցակին 95-րդն է: (մանրամասն)

Ցեղասպանութեան 100-ամեակին Կը Ներկայացուին Հայ եւ Օտար Բեմադրիչներու Տասնեակէ Աւելի Ժապաւէններ

yeran Հայաստանի շարժանկարի կեդրոնին աջակցութեամբ` Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին ընդառաջ կը նկարահանուի մէկ տասնեակէ աւելի շարժանկարներ: Այս մասին կը հաղորդէ Armenpress.am-ը: Հայ եւ օտար բազմաթիւ բեմադրիչներ եւ ստեղծագործական խումբեր իրենց շարժանկարներու միջոցով աշխարհին եւ միջազգային հանրութեան պիտի փորձեն կրկին յիշեցնել պատմութեան ամենասոսկալի եւ ողբերգական էջերէն մէկուն` Հայոց Ցեղասպանութեան մասին: Հայաստանի շարժանկարի կեդրոնի տնօրէն Գէորգ Գէորգեան յայտնած է, որ կառոյցը շատ կարեւոր կը համարէ ցեղասպանութեան թեման:(մանրամասն)

Թուրքիոյ Մէջ Պիտի Վերակառուցուի Աւերակի Վերածուած Հայկական Եկեղեցին

yeran«Անատոլու» կը հաղորդէ, որ Թուրքիոյ երբեմնի հայաբնակ Բալու շրջանին մէջ դարեր առաջ կառուցուած եւ այժմ աւերակի վերածուած եկեղեցին պիտի վերակառուցուի:(մանրամասն)